ICJ ၏ ကြားဖြတ်စီမံဆောင်ရွက်ချက်ချမှတ်ခြင်းဆိုင်ရာ အတွေ့အကြုံများ စကားဝိုင်း ကျင်းပ

ဂမ်ဘီယာနိုင်ငံက မြန်မာနိုင်ငံအပေါ် အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ တရားရုံး (International Court of Justice - ICJ)  တရားစွဲဆို လျှောက်ထားမှုကို ဇန်နဝါရီ ၂၃ ရက်တွင် ကြားဖြတ်စီမံဆောင်ရွက်ချက် (Provisional Measures) အဖြစ် အချက်()ချက် ချမှတ်ခဲ့သည်။

အဆိုပါကိစ္စနှင့်စပ်လျဉ်း၍ ဇန်နဝါရီ ၂၈ ရက် ညပိုင်း တွင် မြန်မာ့အသံနှင့် ရုပ်မြင်သံကြားမှ ICJ  ကြားဖြတ် စီမံဆောင်ရွက်ချက် ချမှတ်ခြင်းဆိုင်ရာ အတွေ့အကြုံများ စကားဝိုင်းကို ထုတ်လွှင့်ခဲ့သည်။

ယင်းစကားဝိုင်းတွင် ဦးဆောင်ဆွေးနွေးသူအဖြစ် ဦးကိုကို(စက်မှုတက္ကသိုလ်)က ဆောင်ရွက်ပြီး ICJ တွင် ကြားဖြတ်စီမံဆောင်ရွက်ချက် ချမှတ်ခြင်းနှင့်စပ်လျဉ်း၍ တက်ရောက်ခဲ့ကြသည့် မြန်မာကိုယ်စားလှယ် အဖွဲ့ဝင် နိုင်ငံတော်အတိုင်ပင်ခံရုံးဝန်ကြီးဌာန ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီး ဦးကျော်တင့်ဆွေ (ပူးတွဲကိုယ်စားလှယ်၊ မြန်မာကိုယ်စားလှယ်အဖွဲ့) ပြည်ထောင်စုရှေ့နေချုပ်ရုံး အမြဲတမ်းအတွင်းဝန် ဒေါက်တာသီတာဦး (အဖွဲ့ဝင်၊ မြန်မာကိုယ်စားလှယ်အဖွဲ့) နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီးဌာန ညွှန်ကြားရေးမှူးချုပ် ဦးချမ်းအေး (အဖွဲ့ဝင်၊ မြန်မာကိုယ်စားလှယ်အဖွဲ့) ဝါရှင်တန်ဒီစီအခြေစိုက် Law Firm တွင် ရှေ့နေအဖြစ် လုပ်ကိုင်ခဲ့ဖူးသူ ဥပဒေရေးရာ အကြံပေးအဖွဲ့ဝင် ဦးကျော်တင် (အဖွဲ့ဝင်၊ မြန်မာကိုယ်စားလှယ်အဖွဲ့)တို့က ပါဝင်ဆွေးနွေး ခဲ့ကြသည်။

ICJ  ကြားဖြတ်စီမံဆောင်ရွက်ချက် ချမှတ်ခြင်းဆိုင်ရာ အတွေ့အကြုံများ စကားဝိုင်းတွင် ပါဝင်ဆွေးနွေးခဲ့ ကြသူများ၏ ဆွေးနွေးချက်များကို ဖော်ပြလိုက်ပါသည်-

ဦးကိုကို   ဒီကနေ့ ကျွန်တော်တို့ ပြောဆိုဆွေးနွေးမယ့် အကြောင်းအရာက ICJ  ကြားဖြတ်စီမံ ဆောင်ရွက်ချက် ချမှတ်ခြင်းဆိုင်ရာ အတွေ့အကြုံများ နဲ့ပတ်သက်ပြီး စကားဝိုင်းဖွဲ့ ဆွေးနွေးကြမှာ ဖြစ်ပါတယ်။

ဦးကျော်တင့်ဆွေ   ICJက ချမှတ်လိုက်တဲ့ကြားဖြတ်စီမံချက်တွေနဲ့ ပတ်သက်လို့ ဒီစီမံချက်တွေ ချတာကို ကျွန်တော်တို့ မလိုလားပါဘူး။ သို့သော် ICJ က Genocide အမှုနဲ့ပတ်သက်ပြီး ကြားဖြတ်စီမံချက်တွေ တောင်းလေ့ရှိပါတယ်။ အဲဒီလို Genocide Case မှန်သမျှ ကြားဖြတ်စီမံချက်တောင်းတိုင်း ရာခိုင်နှုန်းပြည့် ကြားဖြတ်စီမံချက်တွေပေးလေ့ရှိပါတယ်ဆိုတဲ့ အချက်ကို ဆွေးနွေးခဲ့ပါတယ်။ ထိုင်နေတာကို ထိုင်လို့ ပြောတဲ့သဘောမျိုး ဖြစ်နိုင်သလားဆိုတော့ ကျွန်တော် ပြောဖူးတဲ့စကားကို မှတ်မိသလောက် ပြန်ပြောရမယ်ဆိုရင် ကုလားထိုင်မှာ ထိုင်နေတာကို ထိုင်လို့ ပြောတဲ့သဘောမျိုး ကြားဖြတ်စီမံချက်တွေ ချမှတ်နိုင်ပါတယ်လို့ ကျွန်တော်ပြောခဲ့ပါတယ်။ အခု ကျွန်တော်တို့ရဲ့ အဖွဲ့ဝင်တစ်ဦးဖြစ်တဲ့ ဦးသီဟန်မျိုးညွန့် ဒီနေ့စကားဝိုင်းမှာ မပါပါဘူး။ ဦးသီဟန်မျိုးညွန့်ပါရင် ကျွန်တော်ခန့်မှန်းတဲ့ကိစ္စ ရာခိုင်နှုန်းပြည့် မှန်တယ်လို့၊ သူ့အနေနဲ့ မှန်းတာဘယ်လောက်မှန်တယ်ဆိုတဲ့အကြောင်း ထုတ်ပြောလိမ့်မယ်လို့ ထင်ပါတယ်။
ဘာကြောင့်လဲဆိုတော့ ချမှတ်လိုက်တဲ့ ကြားဖြတ်စီမံ ချက် Provisional Measures ရဲ့ အဓိက  နဲ့  ဆိုတဲ့ အချက်ကို ဦးသီဟန်မျိုးညွန့်လည်း ခန့်မှန်းထားပါတယ်။ ဒီအချက်တွေက ဘာလဲဆိုတော့ ကျွန်တော်တို့ အနေနဲ့ Genocide Convention ဝင်ကတည်းက အဖွဲ့ဝင်တစ်ဦး လိုက်နာရမယ့်ကိစ္စတွေကို လိုက်နာပါလို့ ချမှတ်လိုက်တဲ့ ကြားဖြတ်စီမံချက်တွေ ဖြစ်ပါတယ်။

ဦးကိုကို   ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီးတို့ ICJမှာ ရှိနေတဲ့အချိန် မြန်မာနိုင်ငံမှာလည်း Live ပြတာကိုကြည့်ပြီး Provisional Measures နဲ့ပတ်သက်လို့ အမျိုးမျိုးပြောနေကြတာရှိပါတယ်။ တချို့က တို့ရှုံးပြီ၊ တချို့က နိုင်တယ်၊ တချို့က မရှုံးဘူး/မနိုင်ဘူး စသည်ဖြင့် အမျိုးမျိုးဝေဖန်ပြောဆိုနေကြတာတွေ ရှိပါတယ်။ အဲဒါတွေနဲ့ ပတ်သက်ပြီး ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီးတို့ ဟိုမှာ တကယ်ကို မျက်ဝါးထင်ထင်တွေ့ကြုံခဲ့ရတဲ့ အတွေ့အကြုံတွေနဲ့ဆက်စပ်ပြီး နည်းနည်းရှင်းလင်းဆွေးနွေးပေးပါဦး။

ဦးကျော်တင့်ဆွေ   ဒါနဲ့ပတ်သက်ပြီး ကျွန်တော်တို့ ပြီးခဲ့တဲ့စကားဝိုင်းမှာ ပြောခဲ့ပါ တယ်။ Provisional Measures အချခံရရင်လည်း ကိုယ်ရှုံးပြီလို့ မယူဆပါနဲ့၊ Provisional Measures အချမခံရဘူး ဆိုရင်လည်း နိုင်ပြီမယူဆပါနဲ့လို့ ပြောခဲ့တာ ကျွန်တော် မှတ်မိပါတယ်။  Provisional Measures ဆိုတဲ့အပိုင်းက အမှုကို မစသေးပါဘူး။ အဲဒီတော့ ဝေဖန်တဲ့အလုပ်က သူတို့ ဝေဖန်ရမယ့်အလုပ်ဖြစ်ပါတယ်။ ဒါမျိုးဝေဖန်တာက ကျွန်တော်တို့ နိုင်ငံသာမက အခြားနိုင်ငံတွေမှာလည်း ဒီလို Talk Show Gurus တွေရှိပါတယ်။ အဲဒီ Talk Show Gurusတွေက သူတို့ထင်တဲ့အရာ ပြောပါတယ်။ အဲဒီလိုပြောတာကလည်း ပြောပိုင်ခွင့်မို့လို့ ဘာမှမပြောလိုပါဘူး။ သို့သော် အဲဒီပြောဆိုချက်တွေက မှန်ကန်မှုရှိဖို့ လိုပါတယ်။ အဲဒီပြောဆိုချက်တွေက ပြည်သူကို ထိတ်လန့်တကြားဖြစ်အောင် ပြောတာမျိုးမဟုတ်ဖို့လိုပါတယ်။ ဒီကိစ္စက ကျွန်တော်တို့ ထိတ်လန့်စရာအချက်တစ်ခုမှ မပါပါဘူး။ အခုချမှတ်လိုက်တဲ့ Provisional Measures တွေဟာ ကျွန်တော်တို့နိုင်ငံရဲ့ အချုပ်အခြာကို ထိခိုက်စေမယ့်အချက်တွေ လုံး၀မပါပါဘူး။ တောင်းဆိုထားတဲ့ Provisional Measures တွေထဲမှာ ကျွန်တော်တို့အတွက် အခက်အခဲဆုံးဖြစ်စေမယ့် Fact-Finding Mission တွေကို နိုင်ငံအတွင်းမှာ ကြိုက်သလိုလာရောက်ခွင့်ဆိုတဲ့အချက်ကို Provisional Measures ချတဲ့အချိန်မှာ လုံးဝထည့်ပြီး ချထားခြင်း မရှိပါဘူး။ ဒါက Beauty Is in the Eye of the Beholder ဆိုသလို ချောသလား၊ လှသလားဆိုတာကို ကြည့်တဲ့သူက မြင်ပါလိမ့်မယ်။ ကျွန်တော်တို့ တကယ့်ကို အမှန်ကို အမှန်တိုင်းပြောရမယ်ဆိုရင် ဒီကိစ္စက ပဏာမအဆင့်ပဲရှိပါသေးတယ်။ ဒီပဏာမအဆင့်မှာ ချထားတဲ့ Provisional Measures တွေက မချရင်ကောင်းပါတယ်။ ကျွန်တော်တို့ကလည်း မချစေချင်ပါဘူး။ သို့သော် သူ့ရဲ့ Trend ကို ကြည့်မယ်ဆိုရင် Provisional Measures Genocide Cases မှာကို တောင်းဆိုတဲ့အခါတိုင်း ရာခိုင်နှုန်းပြည့်ချတဲ့ ထုံးတမ်းစဉ်လာရှိပါတယ်။ ဘာကြောင့်လဲဆိုတော့ Provisional Measures က လိုရမည်ရဆိုတဲ့ အနေအထားမျိုး ဆောင်ရွက်တာပဲဖြစ်ပါတယ်။ ဒါကြောင့် ကျွန်တော်တို့ကို Provisional Measures ချလိုက်တဲ့အတွက် ရှုံးနိမ့်တယ်လို့ ပြောလို့မရပါဘူး။ ချလိုက်တဲ့ Provisional Measures တွေကလည်း ကျွန်တော်တို့ နိုင်ငံရဲ့ အချုပ်အခြာအာဏာကို ထိခိုက်စေမယ့် Provisional Measures မျိုး မဟုတ်ပါဘူး။ အဓိကအချက်နှစ်ချက်ဖြစ်တဲ့ Provisional Measures နှစ်ခုလုံးက ကျွန်တော်တို့အနေနဲ့ Convention ဝင်ကတည်းကိုက ဒီအတိုင်းလိုက်နာကျင့်သုံးပါမယ်ဆိုတဲ့ Commitmentတွေကို ချမှတ်ခြင်းဖြစ်ပါတယ်။ အဲဒါကို ကျွန်တော်အလေးထားပြောကြားချင်ပါတယ်။

 ဦးကိုကို   ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီးက အတွေ့အကြုံလေးနဲ့ ခြုံငုံပြီး ရှင်းပြသွားတဲ့အတွက် ကျေးဇူးတင်ပါ တယ်။ အဲဒီချမှတ်လိုက်တဲ့ ကြားဖြတ်စီမံဆောင်ရွက်ခြင်း (Provisional Measures) လေးချက်ရှိတာကို ကျွန်တော် မှတ်သားထားပါတယ်။ အချက်()နဲ့ ()ကို ပြည်ထောင်စု ဝန်ကြီး ပြောသွားတဲ့အထဲမှာပါတော့၊ အဲဒီအချက်()နဲ့ ()နဲ့ပတ်သက်ပြီး ဆရာဦးချမ်းအေးက အသေးစိတ်ကလေး ဆွေးနွေးပေးပါဦးခင်ဗျာ။

ဦးချမ်းအေး   ICJ ကချခဲ့တဲ့ ကြားဖြတ်စီမံဆောင်ရွက်ချက်()က ကျွန်တော်တို့နိုင်ငံ ပါဝင် လက်မှတ်ထိုးပြီး လိုက်နာဖို့ရှိတဲ့ Genocide Convention Article - 2 ကို ဆိုလိုတာပါ။ Article - 2 မှာ ဘယ်လိုဖော်ပြ ထားလဲဆိုတော့ Genocide ကျူးလွန်တဲ့ပြစ်မှုတွေနဲ့ ပတ်သက်ပြီး အဓိပ္ပာယ်ဖော်ထားတယ်။ ဘယ်လို ဖော်ပြထားသလဲဆိုတော့ နိုင်ငံတစ်နိုင်ငံမှာရှိတဲ့ လူမျိုး၊ လူမျိုးစု၊ လူမျိုးရေးနဲ့ပတ်သက်တာ ဒါမှမဟုတ် ဘာသာရေးနဲ့ပတ်သက်တဲ့ အုပ်စုတစ်ခုအပေါ်မှာ ကျူးလွန်မှုတွေ မလုပ်ရဘူး။ တမင်တကာ ရည်ရွယ်ချက်နဲ့ ကျူးလွန်မှုတွေ မလုပ်ရဘူး။ မလုပ်ရတဲ့ပြစ်မှုတွေက ဘာတွေလဲဆိုတာကို ဖော်ပြထားပါတယ်။ နံပါတ်()က သတ်ဖြတ်တာ၊ နံပါတ် ()က ရုပ်ပိုင်းဆိုင်ရာ၊ စိတ်ပိုင်းဆိုင်ရာ ကြီးကြီးမားမား ထိခိုက်စေတာမျိုးမပြုလုပ်ဖို့၊ နံပါတ်()က တမင် ရည်ရွယ်ချက်ရှိရှိနဲ့ အုပ်စုကို ဖျက်ဆီးတာမျိုး၊ ဖျက်လို ဖျက်ဆီးလုပ်တာမျိုး၊ နံပါတ်()က ဒီအုပ်စုတွေထဲမှာရှိတဲ့ ကလေးမွေးဖွားဖို့ ပိတ်ပင်တားဆီးတာ၊ နောက်ဆုံးနံပါတ် ()က အုပ်စုတစ်ခုမှာရှိတဲ့ ကလေးတွေကို တခြားအုပ်စု တစ်ခုကို အတင်းအကျပ် ပို့ဆောင်တာမျိုး ဒါတွေလုပ်တယ်ဆိုရင် Genocide မြောက်တယ်။ အဲဒါကြောင့် ဒါတွေကိုမလုပ်ဖို့ Provisional Measures နံပါတ်()က ဆိုလိုတာကို ကျွန်တော်တို့ လိုက်နာမယ်ဆိုပြီး မိမိရဲ့သဘောဆန္ဒနဲ့ ကတိကဝတ်ပြု ထားတာဖြစ်ပါတယ်။ ဒါက ပြဿနာမရှိပါဘူး။ ဂမ်ဘီယာက သူလိုလားချက်နဲ့ တောင်းဆိုတာတွေကို စာသားအသစ် တွေ၊ မဆိုင်တာတွေကို မထည့်ပါဘူး။ Provisional Measures နံပါတ်()ကို ICJ က Genocide Convention ရဲ့ Article - 1 အရ မြန်မာနိုင်ငံက လိုက်နာဆောင်ရွက်ရမယ်။ အရင်ကလည်း လိုက်နာ ဆောင်ရွက်မယ်လို့ ကတိကဝတ်ပြုထားတယ်။

ဦးကိုကို   အဲဒီတော့ Genocide Convention မှာ ပါပြီးသားအချက်အလက်တွေကို ကျွန်တော် တို့က ဒါတွေကို လိုက်နာပါမယ်ဆိုပြီး ကတိကဝတ်ပြုထား တဲ့ ကိစ္စတွေကို Measures နံပါတ်()မှာ ပြန်ဖော်ပြ တဲ့သဘောကို ပြောချင်တာလား။

ဦးချမ်းအေး   ဟုတ်ပါတယ်။ ဂမ်ဘီယာနိုင်ငံက တောင်းဆိုထားတဲ့ စာသားအသစ် ထည့်တာတွေကို ICJ က မထည့်ပေးပါဘူး။ နောက်တစ်ခုက Rape လုပ်တာ အဓမ္မပြုကျင့်တာမျိုးတွေ၊ နောက်တစ်ခါ လိင်ပိုင်းဆိုင်ရာ အကြမ်းဖက်တာတွေ၊ နောက်တစ်ခါနေအိမ်တွေ၊ ရွာတွေကို မီးရှို့တာတွေ၊ နောက်ပြီးမြေယာတွေ၊ ပိုင်ဆိုင်မှုတွေကို ဖျက်ဆီးတာတွေ၊ နောက်တစ်ခုက စားနပ်ရိက္ခာတွေမရအောင် တားဆီးပိတ်ပင်တာတွေ ဒါတွေကို ဂမ်ဘီယာနိုင်ငံက အဆိုပြုတဲ့အချိန်တုန်းက ထည့်ထားပါတယ်။ ဒါတွေကို တရားရုံးက လက်မခံဘဲ Genocide Convention စာချုပ်ရဲ့ Article - 2 မှာပါတဲ့ အတိုင်း ဒါတွေမလုပ်ရဘူး။ Article - 1 မှာ ဒါတွေကို တားဆီးရမယ်၊ အရေးယူရမယ်ဆိုတာရှိထားပြီး ဖြစ်ပါ တယ်။ ဒါက Provisional Measures နံပါတ်() ဖြစ်ပါ တယ်။ နံပါတ်()က မြန်မာနိုင်ငံမှာရှိတဲ့ တပ်မတော်၊ ပုံမှန် မဟုတ်တဲ့ လက်နက်ကိုင်အဖွဲ့အစည်းတွေ သူတို့ရဲ့ ထိန်းချုပ်မှုအောက်မှာ တိုက်ရိုက် သို့မဟုတ် သွယ်ဝိုက်ရှိတဲ့ ဘယ်အဖွဲ့အစည်းမဆို၊ ဘယ်လူပုဂ္ဂိုလ် မဆို Provisional Measures နံပါတ်()မှာ ရှိတာတွေကို မကျူးလွန်ရဘူး ဆိုပြီး ပြောပါတယ်။ ပြောပြီးမှ ဘယ်လိုပုံစံနဲ့ မကျူးလွန် ရဘူးလဲ၊ ဘယ်လိုမျိုးတွေ မကျူးလွန်ရဘူးလဲဆိုတာကို သူက ထပ်ပြောပါတယ်။ ထပ်ပြောတော့ စာချုပ်ရဲ့ Article- 3 မှာ ပါတဲ့အတိုင်းကို အတိအကျဖော်ပြထားပါတယ်။ ဥပမာ - Genocide ကျူးလွန်တဲ့အခါမှာ ကြံစည်မှုမလုပ်ရ ဘူး။ လျှို့ဝှက်ကြံစည်မှု မလုပ်ရဘူး။ နောက်ပြီး ဒါတွေကို ပြည်သူတွေ လှုံ့ဆော်တဲ့ဟာမျိုး မလုပ်ရဘူး။ ကြိုးစား အားထုတ်မှု မလုပ်ရဘူး။ ဒါ့အပြင် ပါဝင်ကြံစည်တာမျိုးမှာ အတူပါဝင်တာမျိုး မလုပ်ရဘူး။ ဒါတွေက Article - 3 မှာ ပါပြီးသားဖြစ်ပါတယ်။ ဒါတွေကို ကျွန်တော်တို့ နိုင်ငံက လက်ခံထားပြီး ဖြစ်ပါတယ်။ ဒီဟာကို Article - 3 အတိုင်း ICJ က ဖော်ပြပေးပါတယ်။
ဂမ်ဘီယာက ဒီနေရာမှာ Provisional Measures နံပါတ်()မှာ တောင်းဆိုတဲ့အတိုင်း စာသားအသစ်တွေ ထပ်ထည့်ပါတယ်။ ဒါတွေကို တရားရုံးက လက်မခံဘဲ Article - 3 အတိုင်းရှိတဲ့အတွက် ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီး ပြောသလို Provisional Measures နံပါတ် ()နဲ့ ()ကို ကျွန်တော်တို့ ကိုယ်တိုင်လိုက်နာပါမယ်လို့ ကတိကဝတ်ပြု ထားတဲ့အတိုင်း လိုက်လည်းလိုက်နာနေပါတယ်။ ဆက်ပြီး လိုက်နာရမှာတွေကို ဖော်ပြထားတာပါ။ ဒါကြောင့် ကျွန်တော်တို့တွေ့တာက ဒီမှာ စာသားအသစ်တွေ မပါဘူး။ ကျွန်တော်တို့ကို ထိခိုက်နိုင်မယ့်၊ အချုပ်အခြာအာဏာကို ထိပါးစေတဲ့အရာမျိုးလည်း မတွေ့ရပါဘူး။

ဦးကျော်တင့်ဆွေ   တစ်နည်းအားဖြင့် ဒီစာချုပ် အဖွဲ့ဝင်ဖြစ်ကတည်းကိုက လုပ်ပါ မယ်ဆိုတဲ့ကိစ္စတွေကို လုပ်ပါလို့ပြောခြင်း ဖြစ်ပါတယ်။ ဒါကြောင့် ထပ်ပြောရရင် ကျွန်တော်တို့ ထိုင်နေတာကို ထိုင်ပြီးနေပေးပါလို့ ပြောတဲ့သဘောမျိုး သက်ရောက်တယ်လို့ ပြောချင်ပါတယ်။ တစ်ဆက်တည်း ကျွန်တော်ပြောချင်တာက ဒါနဲ့ ပတ်သက်ပြီး တရားရုံးတော်က ချလိုက်တာက သတ်သတ်၊ အဲဒီအပေါ်မှာ မူတည်ပြီး စကားလုံးလေးတ ွေပြောင်းပြီး နိုင်ငံတကာမီဒီယာမှာ ထည့်ထားတာ တွေ့ရပါတယ်။ ကျွန်တော်တို့ရဲ့ တာဝန်က ဘာလဲဆိုတော့ To Prevent ဖြစ်သလို အခုချမှတ်တာလည်း To Prevent ပဲဖြစ်ပါတယ်။ အဲဒါမျိုးကို တချို့နိုင်ငံတကာမီဒီယာမှာ To Stop ဆိုပြီး ဒါတွေလုပ်နေတာကို မလုပ်နဲ့ဆိုတဲ့ပုံစံမျိုးကို ဇောင်းပေး ရေးထားတာ တွေ့ပါတယ်။ ကျွန်တော်တို့က ဒါတွေကို လုပ်နေတာ မဟုတ်ဘူးလို့ နဂိုကပြောထားတယ်။ အခုက ကျွန်တော်တို့ကို မလုပ်နဲ့လို့ ပြောတာလည်း မဟုတ်ဘူး။ မူလကတိကဝတ်အတိုင်း ဒါတွေမဖြစ်အောင် Prevent လုပ်ပေးပါဆိုတဲ့ အချက်ကိုပြောခြင်းဖြစ်ပါတယ်။

ဦးကိုကို   ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီး ပြောတာတွေကို ကျွန်တော်လည်း သတိထားမိပါတယ်။ Provisional Measures မှာ Prevent ဆိုတဲ့ စကားလုံးကို အသေအချာသုံးထားတာ တွေ့မြင်ပေမယ့်၊ ရည်ရွယ်ချက် ရှိရှိနဲ့ Stopဆိုပြီး သုံးတာကို ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီး ကိုယ်တိုင်ရှင်းပြမှ ပိုပြီးရှင်းသွားတာပါ။

ဦးကျော်တင်   ဦးချမ်းအေးပြောတာ မှန်ပါတယ်။ ဥပဒေအရ ချမှတ်တဲ့ အချက်အလက်တွေကို ဖတ်မယ်ဆိုရင် သူတို့ခေါ်တာ chapeau  ခုနက ပြောသွားတဲ့ အမှုတွေ၊ လူသတ်မှုတွေအားလုံးကို Article- 2 မှာ ရေးထားတာက Genocidal Intent လူမျိုးပြုန်းတီးအောင် ရည်ရွယ်ချက်ဖြင့် ဒီအမှုတွေကို ဆောင်ရွက်မယ်ဆိုရင် Genocide Convention ကို ချိုးဖောက်မှု ဖြစ်ပါတယ်။ ဒီအမှုတွေအားလုံးက chapeau နဲ့အတူတူ ဖတ်ရမယ်လို့ ကျွန်တော် ဖြည့်ပြောချင်ပါတယ်။

ဦးကျော်တင့်ဆွေ   chapeau က Article - 1မှာ ပါတာပါ။

ဦးကိုကို   နံပါတ် () နဲ့ () ကို ဆရာဦးချမ်းအေး ရှင်းပြတော့ တော်တော် သိသွားပါတယ်။ နံပါတ် () အချက်ကို ဆက်ပြီး ကျွန်တော် အသေးစိတ် သိလိုပါတယ်။ ဆရာမ ဒေါ်သီတာဦးအနေနဲ့ ဥပဒေရေးရာ ရှုထောင့်ကနေ သုံးသပ်ဆွေးနွေးပေးပါဦးခင်ဗျာ။

ဒေါက်တာသီတာဦး   ကျွန်မတို့ မြန်မာနိုင်ငံကို ဂမ်ဘီယာနိုင်ငံက ICJ မှာ ရင်ဆိုင်ဖြေရှင်းဖို့ တောင်းဆိုတဲ့အချိန်ကစပြီး စကားဝိုင်းတွေကို စဉ်ဆက်မပြတ် ကျင်းပလာခဲ့ပါတယ်။ ဒီစကားဝိုင်းတွေရဲ့ ရည်ရွယ်ချက်က အဖြစ်အပျက်အကြောင်းတွေ၊ သတင်းအချက်အလက်အမှန်တွေ၊ ကြုံတွေ့ခဲ့ရတဲ့ အတွေ့အကြုံတွေ အဲဒါတွေကို ပြည်သူကို စဉ်ဆက်မပြတ်မျှဝေချင်လို့ပဲ ဖြစ်ပါတယ်။ ICJ ကနေ Provisional Measures () ချက် ချခဲ့တယ်။ နံပါတ်() နဲ့ ()ကို ရှင်းပြပြီးဖြစ်တဲ့အတွက် တတိယအချက် ကို ရှင်းလင်းတင်ပြပေးချင်ပါတယ်။ ကျွန်မတို့နိုင်ငံမှာ လွတ်လပ်သော စုံစမ်းစစ်ဆေးရေးကော်မရှင်ရဲ့ အပြီးသတ် အစီရင်ခံစာကို နိုင်ငံတော်သမ္မတရုံးကို ဇန်နဝါရီ ၂၀ ရက်မှာ တင်ပြခဲ့တယ်။ ဒီအစီရင်ခံစာပါအချက်တွေနဲ့ စပ်လျဉ်းပြီး နိုင်ငံတော်သမ္မတရုံးကနေ စစ်ဥပဒေချုပ်ရုံးနဲ့ ပြည်ထောင်စုရှေ့နေချုပ်ရုံးကို အစီရင်ခံစာပါကိစ္စတွေကို ဆက်လက်ပြီး စုံစမ်းဖော်ထုတ်ဖို့၊ တရားစွဲဆို အရေးယူခြင်းတွေပြုလုပ်ဖို့ ညွှန်ကြားခဲ့ပါတယ်။ ဒီညွှန်ကြားချက်တွေအရ ပြည်ထောင်စုရှေ့နေချုပ်ရုံးနဲ့ စစ်ဥပဒေချုပ်ရုံးကနေပြီး အစီရင်ခံစာပါ လေ့လာတွေ့ရှိချက်တွေကို ဆက်လက်ပြီး စုံစမ်းဖော်ထုတ်သွားမယ်။ အထောက်အထားခိုင်လုံမှုတွေနဲ့အတူ တရားစွဲဆို အရေးယူသွားမယ် ဆိုတဲ့ ကြေညာချက်တွေ အသီးသီး ထုတ်ပြန်ခဲ့ပါတယ်။ ဒီထုတ်ပြန်ကြေညာချက်တွေ ပြုလုပ်ခဲ့တာက ကျွန်မတို့နိုင်ငံကို ICJ ကနေ Provisional Measures ချမှတ်တဲ့ ဇန်နဝါရီ ၂၃ ရက် မတိုင်ခင်က ဖြစ်ပါတယ်။ ကျွန်မတို့က ဒီအစီရင်ခံစာတွေအရ၊ ကြေညာချက်တွေအရ စုံစမ်းအရေးယူ ဖော်ထုတ်တရားစွဲမယ်ဆိုရင်၊ မြန်မာနိုင်ငံမှာ ကျင့်သုံးနေတဲ့ ပြစ်မှုဆိုင်ရာကျင့်ထုံးဥပဒေတွေ၊ သက်သေခံဥပဒေတွေ၊ ရာဇသတ်ကြီးဥပဒေတွေနဲ့ အစဉ်အလာအတိုင်း အရေးယူဆောင်ရွက်ရမှာ ဖြစ်ပါတယ်။ ဒီလို တရားစွဲဆို စုံစမ်းအရေးယူ ဖော်ထုတ်မယ်ဆိုတဲ့ ကိစ္စတွေမှာ အထူးသဖြင့် ကျွန်မ ရှင်းလင်းတင်ပြချင်တာက ရာဇသတ်ကြီးဥပဒေရဲ့ ပုဒ်မ ၂၀၁ မှာ ပြစ်မှုကျူးလွန်သူကို ကာကွယ်ရန်အလို့ငှာ၊ အဲဒီပြစ်မှုကျူးလွန်ခြင်းနဲ့ စပ်လျဉ်း တဲ့ သက်သေခံချက်တွေ၊ သက်သေခံအထောက်အထားတွေ ဒါတွေကို ဖျောက်ဖျက်ခဲ့မယ်ဆိုရင် ရာဇသတ်ကြီးဥပဒေ ပုဒ်မ ၂၀၁ မှာ ထိရောက်တဲ့ ပြစ်ဒဏ်တွေကို ပြဋ္ဌာန်းထားပါ တယ်။ ပြစ်ဒဏ်အမျိုးအစားအလိုက်  နှစ်သော်လည်း ကောင်း၊  နှစ်သော်လည်းကောင်း ပြစ်ဒဏ်နဲ့အတူ ငွေဒဏ်ကို ချမှတ်ထားပါတယ်။ ဒါက သက်သေခံပစ္စည်း ဖျောက်ဖျက်ခြင်း၊ သက်သေခံ အထောက်အထားတွေ ဖျောက်ဖျက်ခြင်းနဲ့ပတ်သက်ပြီး နဂိုကတည်းက ဥပဒေပြဋ္ဌာန်းချက် အတိအကျရှိတယ်။ သက်သေခံပစ္စည်းတွေနဲ့ အထောက်အထားတွေ မဖျောက် ဖျက်ရ၊ ဖျောက်ဖျက်ရင် အရေးယူမယ်ဆိုတာ ကျွန်မတို့မှာ ရှိပြီးသား ဖြစ်ပါတယ်။ ICJ ကနေ ကြားဖြတ်စီမံချက်ချမှတ်တဲ့ တတိယ အချက်က Genocide ပြစ်မှုကျူးလွန်ခြင်းနဲ့စပ်လျဉ်းတဲ့ သက်သေခံအထောက်အထားတွေ၊ အချက်အလက်တွေကို ဖျောက်ဖျက်ခြင်း မပြုရအောင် ကာကွယ်ရမယ်လို့ ကျွန်မတို့ကို ချမှတ်ခဲ့တာ ဖြစ်ပါတယ်။ ဒီချမှတ်ခဲ့တဲ့ အချက်က လည်း ကျွန်မတို့နိုင်ငံက လက်ရှိမှာ ဥပဒေပြဋ္ဌာန်းထားပြီး တဲ့ အချက်ဖြစ်ပါတယ်။ ထပ်ပြီး တာဝန်ပိုလာတဲ့ သတ်မှတ် ပြဋ္ဌာန်းချက် မဟုတ်ဘူးလို့ ကျွန်မက ICJ ရဲ့ တတိယအချက်နဲ့ပတ်သက်ပြီး ရှင်းလင်းတင်ပြချင်ပါတယ်။

ဦးကိုကို   ဆရာမပြောချင်တာက နိုင်ငံမှာ ပြဋ္ဌာန်းထားတဲ့ ဥပဒေတွေက ဒါတွေကို လေးစား လိုက်နာဖို့၊ ကာကွယ်ပေးဖို့ ရှိပြီးသားဖြစ်တယ်လို့ ပြောချင်တာဖြစ်တယ်။

ဦးကျော်တင့်ဆွေ   ဆရာမ ဒေါ်သီတာဦး ပြောသွားသလို ကျွန်တော်တို့က ဒီကိစ္စတွေကို စုံစမ်းစစ်ဆေးမယ်ဆိုတာ ICJ က စီရင်ချက် မချခင်ကတည်းက ကိုယ့်ဟာကိုယ် ဆုံးဖြတ်ထားတဲ့ ကိစ္စဖြစ်တယ်။ ဒါတွေနဲ့ပတ်သက်ပြီး နိုင်ငံတော်သမ္မတရုံးက ညွှန်ကြားချက်ထုတ်တယ်။ ဒါ့အပြင် နိုင်ငံတော်ဖွဲ့စည်းပုံ အခြေခံဥပဒေအရ အရပ်သားတွေ ကျူးလွန်တဲ့အမှုကို ပြည်ထောင်စုရှေ့နေချုပ်ရုံးက တရားစွဲဆို စုံစမ်းတာတွေလုပ်ရမယ်။ တကယ်လို့ တပ်မတော်သား အပါအဝင် လုံခြုံရေးအဖွဲ့ အစည်းတွေက ကျူးလွန်တယ်လို့ စွပ်စွဲတဲ့ကိစ္စတွေကို သူရဲ့ Judge Advocate General အပိုင်းက စုံစမ်းစစ်ဆေးရမှာ ဖြစ်ပါတယ်။ တစ်နည်းအားဖြင့် ကျွန်တော်တို့ ထုတ်လိုက်တဲ့ ကြေညာချက်တွေက ဒါတွေကို လုပ်မယ်ဆိုပြီး တစ်ခါ တည်းဆုံးဖြတ်ပြီးသား ဖြစ်ပါတယ်။ ICJ ရဲ့ Provisional Measures  ကြောင့် ကျွန်တော်တို့ လုပ်တာမဟုတ်ပါဘူး။ အဲဒီမတိုင်ခင်ထဲက ကျွန်တော်တို့ လုပ်ထားခြင်း ဖြစ်ပါတယ်။ ကျွန်တော်တို့ကိုယ်တိုင် ဒါလုပ်မယ်ဆိုတာ ခုန တုန်းက Penal Code အရ သက်သေခံပစ္စည်း မဖျောက် ဖျက်ရဆိုတာ နိုင်ငံရဲ့ လုပ်ထုံးလုပ်နည်းနဲ့ တာဝန်ဖြစ်ပါတယ်။ ထပ်ပြောရမယ်ဆိုရင် ဒါက ထိုင်နေတဲ့ကိစ္စကို ထိုင်ပါလို့ ပြောတာနဲ့ အတူတူပါလို့ ကျွန်တော် ပြောချင်ပါတယ်။

ဦးကိုကို   နံပါတ် () နဲ့ () ကို ဆရာဦးချမ်းအေးက ဆွေးနွေးပေးတယ်။ နံပါတ် () ကို ဆရာမ ဒေါ်သီတာဦးက သေချာဆွေးနွေးပေးတယ်။ နံပါတ် () အချက်မှာ အစီရင်ခံစာလုပ်ရမယ်၊ Report လုပ်ရမယ်ဆိုတာ ပါတယ်။ အဲဒီအချက်နဲ့ ဆက်စပ်ပြီး ဒီလိုမျိုးလုပ်ရ မယ်ဆိုရင် ဒါနိုင်ငံရဲ့ အချုပ်အခြာအာဏာကို ထိပါးတာ၊ ဘာလို့လုပ်ရမလဲဆိုပြီး ဝေဖန်ပြောဆို သုံးသပ်ပြောဆို နေတာတွေရှိပါတယ်။ ကျွန်တော်တို့စကားဝိုင်းရဲ့ ရည်ရွယ်ချက်တစ်ခုက ဒီလို သို့လော၊ သို့လောတွေကို ရှင်းရှင်းလင်းလင်းဖြစ်အောင် ပြောရမှာဖြစ်ပါတယ်။ ဆရာဦးကျော်တင် အနေနဲ့ အချက်  ကို နည်းနည်းဆွေးနွေးပေးပါ။

ဦးကျော်တင်   ကျွန်တော် အဲဒါတွေကို ကြားမိပါတယ်။ မြန်မာပြည်နဲ့ ဂမ်ဘီယာအမှု(Case)တစ်ခုမှာပဲ အစီရင်ခံစာတင်ခိုင်းတာ မဟုတ်ပါဘူး။ တခြား Cases တွေမှာလည်းရှိပါတယ်။ ဥပမာ ရုရှားနဲ့ ဂျော်ဂျီယာ Case  ICJ မှာ ကြားဖြတ်အစီအမံနဲ့ အစီရင်ခံစာ တင်ခိုင်းပါတယ်။ ဒါက ကုလသမဂ္ဂလုံခြုံရေးကောင်စီ အမြဲတမ်း အဖွဲ့ဝင်နိုင်ငံဖြစ်တဲ့ ရုရှားကိုတောင် ချမှတ်ခဲ့ပါတယ်။ တကယ်လို့ Report တင်တာက အချုပ်အခြာအာဏာကို ထိခိုက်မယ်ဆိုရင် ရုရှားနိုင်ငံက ဘယ်လက်ခံမှာလဲ။ တခြားနိုင်ငံတကာ ဖြစ်စဉ်တွေမှာ အစီရင်ခံစာတင်ဖို့ တာဝန်တွေရှိကြတာကို ကျွန်တော် ကြားဖူးပါတယ်။ ကျွန်တော့်အနေနဲ့ အစီရင်ခံစာတင်ရတာက အခွင့်အလမ်းကောင်းတစ်ခုလို့ မြင်ပါတယ်။ ဘာဖြစ်လို့လဆိုတော့ ကျွန်တော်တို့သိတဲ့အတိုင်း မြန်မာပြည်ရဲ့ Narrative  မြန်မာပြည်မှာလုပ်နေတဲ့ လုပ်ငန်းတွေ၊ ရခိုင် ပြည်နယ်ရဲ့ အခြေအနေကို ကောင်းမွန်အောင်လုပ်နေတဲ့ လုပ်ငန်းတွေကို နိုင်ငံတကာတင်ပြဖို့ခက်နေတာကို သိပြီး သားဖြစ်ပါတယ်။ ကျွန်တော်မြင်တာက အစီရင်ခံစာ တင်ခြင်းသည် ကုလသမဂ္ဂရဲ့ဘောင်အတွင်း Report တွေ၊ ကိုယ့်ရဲ့ Narrative တွေကို တင်ပြလို့ရမယ့် အခွင့်အလမ်းကောင်းတစ်ခုလို့ မြင်ပါတယ်။

 ဦးကျော်တင့်ဆွေ   ကုလသမဂ္ဂမှာ စာချုပ်တွေနဲ့ ပတ်သက်ပြီး Reporting Obligation ဆိုတာ ရှိပါတယ်။ အဲဒီစာချုပ်ဝင်တယ်ဆိုရင် Reporting Obligation လုပ်လေ့ရှိတယ်။ ဒီမှာက Report လုပ်ပါဆိုပြီး ကြားဖြတ်စီမံချက်တွေ ချမှတ်ခြင်းဖြစ်ပါတယ်။ အဲဒီတော့ () ကျွန်တော်တို့ Genocide လုပ်သလား၊ မလုပ်ဘူး။ မလုပ်တဲ့အကြောင်းကို အထောက်အထားနဲ့ ကျွန်တော်တို့က ရုံးတော်ကို ကြိုပြီးတင်ပြနိုင်တဲ့ အခွင့်အလမ်းလို့ သတ်မှတ်လို့ရပါတယ်။ ဘာကြောင့်လဲဆိုတော့ အမှုက အခုပြီးဦးမှာ မဟုတ်ဘူး။ ဒါပြီးရင် ကျွန်တော်တို့အနေနဲ့ တရားရုံးက စီရင်နိုင်ခွင့် ရှိသလား၊ မရှိဘူးလားဆိုတာကို စောဒကတက်နိုင်ပါ သေးတယ်။ လူပြိန်းစကားနဲ့ပြောရရင် Jurisdiction ကို Challenge လုပ်လို့ရတဲ့ အခွင့်အလမ်း ရှိပါသေးတယ်။ ပြီးတဲ့အခါ Merits Case ဆိုတဲ့အခါ၊ ဒါရဲ့အနှစ်သာရ Genocide ကျူးလွန်မှု ရှိ၊ မရှိ ဆိုတဲ့အပိုင်းလည်း နောက်တော့ ရောက်လာပါဦးမယ်။ ဒါနဲ့စပ်လျဉ်းတဲ့ Talk Show တွေမှာ ပြည်သူကို လှန့်နေတာ တွေ့ရပါတယ်။ ဘယ်လိုလှန့်တာလဲဆိုတော့ အချက်အလက်တွေကြည့်ပြီး၊ အကြာရှည်ဆုံး Case တွေကိုကြည့်ပြီး ၁၂ နှစ်ကြာမယ်၊ ၁၃ နှစ်ကြာမယ်၊ ဒို့တော့ ဒုက္ခရောက်ပါမယ်။ အဲဒီလိုကြာတဲ့ Case ရှိသလို၊ အဲဒီလောက်ကြာမယ်လို့ အပြတ်ပြောလို့ မရပါဘူး။ Provisional Measures က အဖွဲ့ဝင်နိုင်ငံ တစ်ခုအနေ နဲ့ လိုက်နာရမယ့်ကိစ္စဖြစ်ပါတယ်ဆိုတာ အမှန်ပါ။ အဲဒီလို လိုက်နာရတဲ့အခါမှာ Provisional Measures ချလိုက်တဲ့ အတွက် နိုင်ငံအကြီးအကျယ် ဒုက္ခရောက်ပါပြီဆိုပြီး Scare Tactics ပြည်သူလူထုကို ကြောက်လန့်အောင် ပြောနေတာတွေကို တွေ့နေရပါတယ်။ ကျွန်တော်တို့ အခက်အခဲ မဟုတ်ဘူးလား၊ အခက်အခဲမရှိဘူးလား ရှိပါတယ်။ ကျွန်တော်တို့ ဘယ်မှာကတည်းက အခက်အခဲရှိသလဲဆိုတော့ Genocide Convention ကို ဖောက်ဖျက်ပါတယ်လို့ အစွပ်စွဲခံရတာကိုက အင်မတန်မှ ရင်နာစရာကောင်းတဲ့ အခက်အခဲပါ။ ဒီအခက်အခဲကို ကျော်လွှားအောင်ဆိုပြီး ကျွန်တော်တို့ အခု နည်းမျိုးစုံနဲ့ လုပ်နေပါတယ်။ အခုလို ICJ က ချမှတ်လိုက်တဲ့ အချက်တွေကလည်း မချရင်တော့ ကျွန်တော်တို့ အများကြီးဝမ်းသာမှာပါ။ သို့သော် သူ့ရဲ့ လုပ်ရိုးလုပ်စဉ်၊ သူ့ရဲ့ ဥပဒေကြောင်းအရ Provisional Measures ကို ချလိုက်တယ်။ ချလိုက်တာကလည်း Convention အရ လိုက်နာရမယ့်အချက်တွေကို ကျွန်တော် တို့ရဲ့ ပြည်တွင်းဥပဒေအရ ကိုယ်တိုင်လုပ်ဆောင်ရမယ့် အချက်တွေ၊ လုပ်ဆောင်ရမယ့်ကိစ္စမျိုးတွေ ဖြစ်ပါတယ်။ ဒီ Reporting Obligation ကနေပြီး ကျွန်တော်တို့ Genocide မရှိအောင် ဘာတွေလုပ်ဆောင် နေတယ်ဆိုတာကို ထိထိရောက်ရောက် တင်ပြနိုင်တယ် ဆိုရင် နောက်ပိုင်း Case ဖြစ်တဲ့၊ အဲဒီ Case မျိုးရောက် လာတယ်ဆိုရင် Merit Case မှာ နိုင်အောင် အထောက် အကူပြုမယ့် ခြေလှမ်းတစ်ခုလို့ ယူဆလို့ရပါတယ်။ ဒါက သူတို့ပြောသလိုပဲ Challenge Into Opportunity ဆိုသလို စိန်ခေါ်မှုတွေရှိတယ်။ စိန်ခေါ်မှုတွေကို သုံးတတ်ရင် အခွင့်အရေး ဖြစ်ပါတယ်။ အဲဒီအချက်ကို ကျွန်တော့်အနေနဲ့ တင်ပြချင်ပါတယ်။

ဦးကိုကို   ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီး ဒီဟာနဲ့ဆက်စပ်ပြီး ပြောတဲ့ကိစ္စကို တချို့သော သတင်းစာ ဆရာတွေကလည်း အဲဒီလိုအချက်ကို အပြုသဘောနဲ့ ထောက်ပြသွားတာ ကျွန်တော် ကြားလိုက်မိပါတယ်။ ကျွန်တော်ဆက်ပြီး ဆွေးနွေးချင်တာက ဂမ်ဘီယာကနေ ပြီး တရားရုံးမှာ လျှောက်ထားတဲ့ အချက် () ချက်အနက် နံပါတ် () အချက်ကို တရားရုံးက လုံးဝကို မထည့်ခဲ့ဘူး။ အဲဒါ ဘာကြောင့်လဲဆိုတာ ပြောပြပေးပါဦး။

ဦးကျော်တင့်ဆွေ  ။ဘာကြောင့်လဲဆိုတော့ ပထမဦးဆုံး မတရားလို့ပါ။ ကျွန်တော်တို့ကို အခုစွပ်စွဲထားတာက ဘယ်ပေါ်မူတည်ပြီးလဲ ဆိုတော့ FFM ရဲ့ ခိုင်လုံမှုမရှိတဲ့၊ FFM ရဲ့ သူများတွေပြောတဲ့ လုပ်ဇာတ်ကို စိစစ်မှုမရှိဘဲနဲ့ ထည့်ထားတဲ့ အစီရင်ခံစာ အပေါ်မူတည်ပြီး ကျွန်တော်တို့ကို ဒီတရားစွဲဆိုမှုကို အခြေခံထားတာပါ။ Provisional Measures ချတာကလည်း FFM ရဲ့ Report အပေါ် မူတည်ပြီး ဖြစ်ကောင်းဖြစ်နိုင်ဖွယ် Prima Facie ရှိတယ်ဆိုပြီး ဒါချထားခြင်းဖြစ်ပါတယ်။ FFM ကို ကျွန်တော်တို့က နဂိုတုန်းက လက်မခံနိုင်ပါဘူးလို့ ပြောထားပါတယ်။ လက်မခံပါဘူးလို့ ပြောတဲ့အခါမှာ လက်ခံဖို့ဆိုပြီး အတင်းအကျပ်ပြောတယ်ဆိုရင် ကျွန်တော် တို့က ဒီအချက်ကို လက်ခံမှာလားဆိုတဲ့အချက်ကို တရား သူကြီးတွေ တွေးမှာပါ။ လိုက်နာရမယ့်အချက်တွေကို ထည့်သွင်းချမှတ် နောက်တရားသူကြီးတွေက ဘာလိုချင်သလဲဆိုတော့ Unanimity ဆိုတာကို လိုချင်ပါတယ်။ အားလုံးက သဘောတူပါသည်ဆိုတဲ့ အချက်ကို လိုချင်တယ်။ ဒါကြောင့်မို့ Unanimity ရတယ်လို့ ပြောတဲ့နေရာမှာ Unanimity ရမှာပေါ့၊ အားလုံးသဘောတူမှာပေါ့၊ သူတို့ချမှတ်တဲ့ အချက်တွေက Convention အရ ကျွန်တော်တို့ လိုက်နာ ရမယ့် အချက်တွေကို ထည့်သွင်းချမှတ်တာ ဖြစ်ပါတယ်။ အဲဒီတော့ တရားသူကြီးဆိုတာ တရားရတယ်လေ။
တရားရတာဖြစ်တဲ့အတွက် ဒီချမှတ်ချက်တွေကို ချမှတ်တဲ့အခါမှာ လိုက်နာရမယ့် အချက်တွေကို လိုက်နာ ပါလို့ ပြောတဲ့အချက်ကို ဘယ်တရားသူကြီးက လက်မခံဘူးလို့ ပြောလို့ရမှာလဲ။ နံပါတ် () ကို ချလိုက်မယ်ဆိုရင် လက်မခံတဲ့တရားသူကြီးတွေ အများကြီးရှိပါတယ်။ အဲဒါနဲ့ပတ်သက်ပြီး သူတို့အနေနဲ့ ဘယ်နှယောက်က ထောက်ခံပါတယ်၊ ဘယ်နှယောက်က ကန့်ကွက်ပါတယ်ဆိုတာမျိုးတွေ ပေါ်လာမယ်။ ကန့်ကွက်တဲ့ ကိစ္စကတောင် ပိုရင်ပိုဦးမယ်။ အဲဒီအချက်တွေအပေါ်မူတည်ပြီး အကုန်စဉ်းစားတယ်လို့ ထင်ပါတယ်။ ကျွန်တော့်အနေနဲ့ ပြောရရင် အဲဒီတောင်းဆိုချက်က တရားမျှတမှုမရှိဘူး။ နောက်တစ်ခုက တရားရုံးမှာ တကယ်ဒါမျိုးကို ခွင့်ပြုလေ့မရှိဘူး။ ခွင့်ပြုလေ့မရှိတဲ့ အချက်ကို သူတို့က ရလိုရငြား တောင်းဆိုတာပါ။ အဲဒီတော့ အဲဒါမရပါဘူး။ မရတဲ့အတွက် ကျွန်တော်တို့အနေနဲ့ အများကြီးဝမ်းသာပါတယ်။ ဘာကြောင့်လဲဆိုတော့ ဒီကိစ္စဟာ ချမှတ်သင့်တဲ့ကိစ္စ မဟုတ်တဲ့အတွက် မချမှတ် ဘူးဆိုတာကို ကျွန်တော်တို့ သိရှိပြီး ကျေနပ်တယ်လို့ ပြောရမှာပါ။

ဦးကိုကို။  ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီး ရှင်းပြတဲ့အထဲမှာ ဒီအချက် ()ချက်နဲ့ပတ်သက်ပြီး ဘာကြောင့် တရားရုံးကနေပြီး တရားသူကြီးတွေအားလုံးက သဘောတူခဲ့တယ်ဆိုတာကို ရှင်းရှင်းလင်းလင်းသိရပါပြီ။ အဲဒီမှာ ဆက်စပ်ပြီး လူတွေစိတ်ဝင်စားတဲ့အချက်က တချို့သော တရားသူကြီးတွေက Separate Opinion တွေပေးတဲ့ ကိစ္စလေးလည်း တော်တော်လေး စိတ်ဝင်စားကြပါတယ်။ အဲဒီထဲမှာမှ နှစ်ဦးကို တော်တော်လေး စိတ်ဝင်စားတယ်။ Social Media တွေအပေါ်မှာ ပြောကြ၊ ဆိုကြတာရှိပါတယ်။ တစ်ခုက တရုတ်၊ နောက်တစ်ခုက ကျွန်တော်တို့ရဲ့ အက်စ်ဟော့ တရားသူကြီး။ တရုတ်ကိုယ်စားပြုတဲ့ တရား သူကြီးက ICJ တရားရေးအဖွဲ့မှာလည်း ဒုတိယဥက္ကဋ္ဌအနေနဲ့ ဒုတိယတရားသူကြီးချုပ် သဘောမျိုး တာဝန် ထမ်းဆောင် နေတော့ သူရဲ့ Separate Opinion နဲ့ ပတ်သက်ပြီး ဆရာမအနေနဲ့ ဘယ်လိုများ မြင်ပါသလဲခင်ဗျာ။

ဒေါက်တာသီတာဦး။  ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီး ရှင်းပြသွားသလို ဒီ Convention မှာပါတဲ့ တာဝန်ရှိမှုတွေကို လိုက်နာဖို့ တိုက်တွန်းတဲ့ Provisional Measures ဖြစ်တာရယ်။ နောက်တစ်ခုက ကျွန်မတို့ကို စွပ်စွဲထားတဲ့ ဒီခေါင်းစဉ်က လူမျိုးပြုန်းတီးမှုဆိုင်ရာ တားဆီးရေးဆိုတဲ့ ခေါင်းစဉ်ကလည်း ဒီအမှု မှန်ခြင်း၊ မမှန်ခြင်းက နောက်တစ်ပိုင်းပေါ့။ Genocide နဲ့ စွဲဆိုရန်အကြောင်းမရှိဘူးလို့ ရှင်းပြခဲ့ လောလောဆယ်မှာ တရားရုံးက သူရဲ့တာဝန်ရှိမှုကို သူက ကာကွယ်ချင်တာရယ်ဆိုတဲ့အတွက်ကြောင့် ဒီ Convention ကို လိုက်နာပါလို့ တိုက်တွန်းတဲ့ သဘော မျိုးတွေ ဖြစ်နေတဲ့အတွက်ကြောင့်မို့ တညီတညွတ်တည်း ဆုံးဖြတ်ချက် Unanimous Decision ဆုံးဖြတ်တယ်လို့ ဆိုပေမယ့် ဆရာဦးကိုကို မေးတဲ့ ကွဲပြားသော Opinion လေးတွေ ရှိတယ်ဆိုတာကို တင်ပြသွားခဲ့ပါတယ်။ တင်ပြသွားတဲ့အထဲမှာ ICJ ရဲ့ ဒုတိယဥက္ကဋ္ဌ(Vice-President) တရုတ်ပြည်သူ့သမ္မတနိုင်ငံက တရားသူကြီး Miss Xue ကနေပြီး သူရဲ့ကွဲပြားတဲ့အချက်ကို ဘယ်လိုရှင်း ပြသွားသလဲဆိုတော့ သူက အဓိက နှစ်ချက်ပြောပါတယ်။ သူကပြောတာက Genocide ဆိုတဲ့ ဒီစကားလုံးရဲ့ အတိမ် အနက်နဲ့ လေးနက်မှုဟာ တော်တော်ကြီးကို အဓိပ္ပာယ် ဖွင့်ဆိုရ အရမ်းခက်တယ်။ မြန်မာနိုင်ငံမှာ ဖြစ်ပျက်ခဲ့တဲ့ ကိစ္စက လူနည်းစုအုပ်စု Minority Group တစ်ခုကို Ill-Treatment ဖောက်ဖျက်ကျူးလွန်ခြင်းတွေ ရှိကောင်းရှိလိမ့်မယ်။ ဒါပေမယ့် အဲဒီကိစ္စတွေကို မြန်မာနိုင်ငံနဲ့ ဘင်္ဂလား ဒေ့ရှ်နိုင်ငံက ရေရှည်ခိုင်မာမယ့် အဖြေတစ်ခု။ သူပြောတာ က A Durable Solution တစ်ခုရဖို့အတွက် Closer Coope- ration လုပ်နေတာလည်း မြင်သာနေတယ်။ မြင်သာနေတဲ့ အချက်ကြီးရှိတာကို Genocide ဖြစ်ကောင်းဖြစ်နိုင်တယ်လို့ ယူဆပြီး Provisional Measures ချခြင်းကို သူ့အနေနဲ့ ဖြစ်ကောင်းဖြစ်နိုင်တယ်လို့ ယူဆခြင်းကို လက်မခံနိုင်တဲ့ ကွဲပြားတဲ့အမြင်ရှိတယ်လို့ပြောပါတယ်။ ဒုတိယတစ်ချက်က မြန်မာနိုင်ငံကနေပြီး ပထမတစ်ကြိမ် လျှောက်လဲခဲ့စဉ်တုန်းက ကျွန်မတို့ ပြောခဲ့ပါတယ်။ ဒီဂမ်ဘီယာနိုင်ငံက တိုက်ရိုက်အကျိုးထိခိုက်တဲ့ နိုင်ငံ မဟုတ်ဘူး။ ဒါကြောင့် Genocide နဲ့ ကျွန်မတို့ကို စွဲဆိုရန်အကြောင်းမရှိဘူးလို့ ရှင်းပြခဲ့ပါတယ်။ ဒါကို တရားရုံးကနေပြီး ဘယ်လိုသုံးသပ် သလဲဆိုတော့ တိုက်ရိုက်ထိခိုက်ခြင်းရှိသည်ဖြစ်စေ၊ မရှိသည်ဖြစ်စေ အများအကျိုး Common Interest ရှိလို့ရှိရင် တရားစွဲလို့ရတယ်။ ဒါကို သူက ဘယ်စီရင်ထုံး Case ကို ကိုးကားလိုက်သလဲ ဆိုတော့ Belgium Vs Senegal Case ကိုသုံးပါတယ်။ အဲဒီ Case မှာဆိုရင် Convention Against Torture ညှဉ်းပန်းနှိပ်စက်မှုကို ဆန့်ကျင်သော ကွန်ဗင်းရှင်းအရ၊ ဒီဘယ်လ်ဂျီယံ နိုင်ငံက ဆီနီဂေါနိုင်ငံကို Common Interest နဲ့စွဲတာကို တရားရုံးကနေ လက်ခံခဲ့တဲ့ Citation ဆိုတဲ့ စီရင်ထုံးရှိခဲ့ တယ်ဆိုတာကို သူက ကိုးကားပြီး ဂမ်ဘီယာက စွဲလို့ရတယ်လို့ တရားရုံးက သုံးသပ်ခဲ့ပါတယ်။ အဲဒီလို သုံးသပ်ခဲ့တာကို ကျွန်မတို့ရဲ့ ဒုတိယဥက္ကဋ္ဌ Miss Xue ကနေပြီး အဲဒီလို သုံးသပ်ခြင်းဟာလွဲမှားပြီး ကိုးကားတယ်လို့ သူကယူဆတယ်။ ဘာဖြစ်လို့လဲဆိုတော့ ဂမ်ဘီယာနိုင်ငံက တိုက်ရိုက်ထိခိုက်ခြင်း မရှိပေမယ့်၊ ခုနက တုန်းက တရားစွဲသွားတဲ့ Belgium Vs Senegal ကိစ္စမှာ ဘယ်လ်ဂျီယံနိုင်ငံက Common Interest မဟုတ်ဘူး Specific Interest ရှိတယ်တဲ့။ ဘာကြောင့်လဲဆိုတော့ ဆီနီဂေါနိုင်ငံသားတစ်ယောက်က ဘယ်လ်ဂျီယံတရားရုံး မှာ တရားစွဲခံထားရတာ။ သူနဲ့ သက်ဆိုင်ပတ်သက်မှုရှိတဲ့ Specific Interest ရှိတယ်။ Specific Interest ရှိတဲ့အတွက် ကြောင့် သူက တရားရုံးက ဒါက လက်ခံခဲ့ရတဲ့ကိစ္စ ဖြစ်ပါ တယ်။ အဲဒါကို တရားရုံးကနေပြီး ကျွန်မတို့ Case မှာ လွဲမှားပြီး ကိုးကားသွားတယ်လို့ သူ့ရဲ့ Separate Opinionကို ပြောတာပါ။ အဲဒီတော့ ကျွန်မတို့ရဲ့ရှေ့နေကြီး မစ္စတာရှေးဗတ် ကနေပြီး ကျွန်မတို့နဲ့ အပြင်မှာ ဆွေးနွေးတဲ့အခါ ဒုတိယ ဥက္ကဋ္ဌရဲ့ တင်ပြသုံးသပ်ချက်ဟာ Case ကို ဖယ်လိုက်ရင် တောင်ရတဲ့ Ground ရှိတယ်လို့ ပြောပါတယ်။ ဒုတိယဥက္ကဋ္ဌ Miss Xue ကနေပြီး သူ့ရဲ့ အခုလို သုံးသပ်ချက်တွေဟာ တရားရုံးကနေပြီး နောက်ပိုင်းမှာ ထည့်သွင်းစဉ်းစားရမယ့် အချက်တွေ ဖြစ်ပါတယ်လို့ နောက်ဆုံးပြောသွားပါတယ်။

ဦးကျော်တင့်ဆွေ   ဒီဟာက ကျွန်တော်တို့အတွက် အင်မတန်မှ အရေးကြီးတဲ့ သုံးသပ်ချက် ဖြစ်ပါတယ်။ ဆရာမပြောသွားသလို ကျွန်တော်တို့ရဲ့ Genocide နဲ့ ပတ်သက်ပြီးတော့ ကမ္ဘာမှာအတော်ဆုံးလို့ သတ်မှတ်ထားတဲ့ပုဂ္ဂိုလ်ထဲမှာပါတဲ့ ကျွန်တော်တို့ ရှေ့နေ Professor Mr. William Schabas က ဒါနဲ့ပတ်သက်လို့ Standing ခေါ်တာပေါ့၊ Standing မရှိဘူး၊ Standing မရှိတဲ့အတွက် ဒီ Case ကို ပလပ်လို့ရတယ်လို့ သူက အဲဒီ လိုသုံးသပ်ထားတာပါတယ်။ နောက်တစ်ခုက Vice-President Miss Xue လို့ သုံးချင်ပါတယ်။ တရုတ်ပြည်သူ့ သမ္မတနိုင်ငံကကိုယ်စားလှယ်မဟုတ်ပါဘူး။ သူ့အနေနဲ့ သူ့ရဲ့ အရည်အချင်းများကြောင့် ဒီထဲကို သူရောက်နေခြင်း ဖြစ်ပါတယ်။ သဘောက တရုတ်နိုင်ငံ ကိုယ်စားလှယ်မို့လို့ ကျွန်တော်တို့ အဲဒါမျိုးပြောတာမဟုတ်ဘူး။ တရားဥပဒေကို နားလည်ကျွမ်းကျင်တဲ့ ပညာရှင် ဒုတိယဥက္ကဋ္ဌ တစ်ယောက်အနေနဲ့ ပြောကြားတဲ့အချက်ပဲ ဖြစ်တယ်လို့ ကျွန်တော့်အနေနဲ့ မှတ်ယူပါတယ်။


ဦးကိုကို   အဲဒီတော့ ဆရာမ ရှင်းပြတာတွေကို တော်တော်လေး သဘောပေါက်ပါတယ်။ ကျွန်တော်ဆိုလိုချင်တာက ဒါအမှန်တရားဘက်နေပြီး Separate Opinion က နောက်ဆုံးအချက်လေးကို ဖတ်လိုက် ရပါတယ်။ သူက ဒါကို အလေးထားပြီး ပြောသွားပါတယ်။ ကျွန်တော်တို့ ဒီအမှုကိစ္စ ဖြစ်လာတဲ့အခါမှာ ဒါတွေကို အလေးထားစဉ်းစားရမယ်။ သူ့ရဲ့သုံးသပ်ချက်တွေကို တရား ရုံးကစဉ်းစားဖို့ ဆိုပြီး ပြောသွားပါတယ်။ သူပြောသွားတာတွေကို ကျွန်တော်လည်း မှတ်သားမိလိုက်ပါတယ ်ခင်ဗျ။
နောက်စိတ်ဝင်စားတာက ကျွန်တော်တို့ခန့်ထားတဲ့ တရားသူကြီးကနေပြီး Separate Opinion ပေးခဲ့သလဲ။ ကျွန်တော်တို့ဆီမှာ ပြောနေကြတာက ကျွန်တော်တို့ ခန့်လိုက်တဲ့ တရားသူကြီးကိုယ်တိုင်က ဘယ်လိုဖြစ်လို့ ထောက်ခံမဲသွားပေးရလဲဆိုတာကို ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီး ပြောပြတော့ ရှင်းသွားပါတယ်။ ဘာ့ကြောင့် ဒီလိုပေးရလဲ ဆိုတာကို အရှေ့ပိုင်းမှာ ရှင်းသွားပါတယ်။ အဲဒီတော့ ကျွန်တော်တို့ ခန့်အပ်ထားတဲ့ တရားသူကြီးရဲ့ Separate Opinion နဲ့ ပတ်သက်ပြီး ဆရာဦးကျော်တင် ဆွေးနွေးပေးပါဦးခင်ဗျာ။

ဦးကျော်တင်   ဟုတ်ကဲ့ အခုမေးတာကို မဖြေခင်  ကျွန်တော် နည်းနည်းရှင်းပြချင် တာက ဒီတရားရုံးတွေမှာ ဘာလို့ တရားသူကြီးတွေ အများကြီး ထိုင်ကြတယ်ဆိုတာကို ရှင်းပြချင်ပါတယ်။ အဲဒါက ဘာကြောင့်လဲဆိုတော့ အဓိက သူတို့က ဥပဒေအမှန်ကို ထောက်ပြဖို့ ဖြစ်ပါတယ်။ အခြားတရားသူကြီး တွေက တကယ်ဥပဒေကို အမှန်တိုင်း လုပ်လား/မလုပ်လားဆိုတာ သူတို့က ထောက်ပြဖို့ အဲဒီရည်ရွယ်ချက်တစ်ခု ရှိတာပေါ့။ ICJ ဆိုရင် နှစ် ၇၀ ကျော်က ထူထောင်ခဲ့တာပါ။ အဲဒါ လူတစ်ယောက်၊ ပုဂ္ဂိုလ်တစ်ယောက်အနေနဲ့ သူ့ရဲ့ ဥပဒေအားလုံးကို မသိနိုင်ဘူးလေ။ အဲဒါကြောင့် ဒီတခြား တရားသူကြီးတွေက ထောက်ပြတာပေါ့နော်။ ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီး ပြောသလိုပဲ ထိုင်နေတာကို ထိုင်ခိုင်းမယ်ဆိုရင် ငါတို့ သဘောတူမယ်။ ဒါပေမယ့် တခြားကိစ္စတွေမှာဆိုရင်တော့ ငါတို့ Separate Opinion ရေးမယ်ဆိုတာ ကျွန်တော် တို့ရဲ့ ခန့်ထားတဲ့တရားသူကြီးကလည်း အဲလိုပုံစံမျိုး ဖြစ်ပါလိမ့်မယ်။
နောက်အဆင့်တွေမှာ သေသေချာချာ သုံးသပ်ရမယ် ဒါပေမယ့် သူက ထပ်မံပြောတာကတော့ ဒီကြားဖြတ် စီမံချက်မှာ စံနှုန်းက နိမ့်လွန်းပါတယ်။ ဒီအဆင့်မှာ သူက မယ်ဂျော်လော်ဂျီက ပြောတဲ့အတိုင်း သူလက်ခံပါမယ်။ မကန့်ကွက်ပါဘူး။ ဒါပေမယ့် နောက် Stages တွေမှာ သူက သေသေချာချာကြည့်ဖို့၊ သုံးသပ်ဖို့ လိုပါတယ်လို့ သူပြောပါတယ်။ အဓိက သူပြောသွားတာက ဒီ Plausibility ပေါ့နော်။ ဂမ်ဘီယာက စွပ်စွဲထားတဲ့ အချက်တွေအားလုံးက ဖြစ်နိုင်ပါ့မလားဆိုတဲ့ စံနှုန်းက အခုအဆင့်မှာ နိမ့်လွန်းပါတယ်။ ဒါပေမယ့် နောက်အဆင့်တွေမှာ သေသေချာချာ သုံးသပ်ရမယ်။ သူက ပညာရှင်ဆိုတော့ ဂမ်ဘီယာက ပြောတာတွေ၊ စွပ်စွဲထားတာတွေက ဖြစ်နိုင်ဖွယ်ရာလို့ သူမထင်ဘူးလို့ သွယ်ဝိုက်ပြီး ပြောတာပါ။ သူက ပညာရှင် ဆိုတော့ တိုက်ရိုက်မပြောပါဘူး။

ဦးကျော်တင့်ဆွေ   ဒီမှာ ကျွန်တော် ရှင်းပြချင်တာလည်း () ကျွန်တော်တို့ ခန့်ထားတဲ့ တရားသူကြီးဆိုတဲ့နေရာမှာ တိတိကျကျပြောရင် ကျွန်တော်တို့ Nominate လုပ်တဲ့ တရားသူကြီးပေါ့။ Nominate လုပ်တဲ့ တရားသူကြီးကို ရုံးတော်ကနေ ခန့်တယ်ဆိုတာ သူ့ရဲ့ပညာအရည်အချင်း၊ သူ့ရဲ့ သမာ သမတ်ရှိမှုအပေါ် မူတည်ပြီး၊ ဥပဒေကျွမ်းကျင်တဲ့အပေါ် မူတည်ပြီး ဒါရုံးတော်က ခန့်တာပေါ့။ ဒီမှာသိရမှာက ဒါ ကျွန်တော်တို့ခန့်တဲ့ တရားသူကြီး မဟုတ်ဘူး။ ကျွန်တော် တို့ခန့်တဲ့ တရားသူကြီးဆိုရင်လည်း အဲဒါကျွန်တော်တို့ ရဲ့ ရှေ့နေမဟုတ်ဘူး။ ရှေ့နေကပဲ ကျွန်တော်တို့ရဲ့ လိုလားချက်၊ ရပ်တည်ချက်ကို မားမားမတ်မတ်ရပ်တည်ပြီး ပြောရမယ်။ တရားသူကြီးရဲ့ တာဝန်က ဒီဥပဒေကြောင်းအရ ဘယ်လိုရှိလဲဆိုတဲ့ အချက်ကိုပဲ သူကြည့်မှာ ဖြစ်ပါတယ်။ ကျွန်တော်တို့ ခန့်လိုက်တဲ့ တရားသူကြီးက ကန့်ကွက် မပြောဘူးဆိုတော့ အဲဒီ တရားသူကြီးခန့်တယ်ဆိုတဲ့ဟာက ကျွန်တော်တို့ကို ကန့်ကွက်ပြောဖို့ ပြောတာမဟုတ် ဘူး။ တရားရေးမဏ္ဍိုင်ကို တည့်မတ်စွာ ဆောင်ရွက်နိုင်ဖို့ အတွက်ကို လုပ်ခြင်းဖြစ်တယ်။ နောက်တစ်ခုကလည်း Unanimous ချလိုက်တဲ့ကိစ္စတွေကလည်း ကျွန်တော် တို့အနေနဲ့ လိုလိုလားလား ၁၉၅၆ ခုနှစ်ကတည်းက ဒီကိစ္စတွေကို လုပ်ဆောင်ပါမယ်လို့ ကတိကဝတ်ပြုထားတဲ့ အချက်တွေအပေါ် မူတည်ပြီး ချမှတ်တာမို့လို့ ဒီတရားသူကြီးတွေအနေနဲ့ ကန့်ကွက်ခြင်းမဟုတ်ဘူးလို့ ကျွန်တော့်အနေနဲ့ သုံးသပ်ချက်ကို ပြောပြချင်ပါတယ်။

ဦးကိုကို   ဒီချမှတ်ခဲ့တဲ့ Provisional Measuresအနေနဲ့ ဆက်စပ်ပြီး ပြောဆိုနေတာတွေကို ကျွန်တော်ကြားပါတယ်။ ဘာပြောသလဲဆိုတော့ အဲဒီလိုမျိုးလုပ်လိုက်တဲ့အတွက်ကြောင့် ဥပမာ ကျွန်တော်တို့က လိုအပ်လာလို့ တရားဥပဒေစိုးမိုးရေးကိစ္စတွေ ဆောင်ရွက်ရမယ့်ကိစ္စတွေရှိလာမယ်။ နောက်ပြီး ARSA ကဲ့သို့သော အကြမ်းဖက်ကိစ္စတွေကို တုံ့ပြန်ရမယ့်ကိစ္စတွေရှိလာရင် Provisional Measuresတွေ လိုက်နာရတဲ့အတွက်ကြောင့် ဘာမှလုပ်လို့ မရတော့ဘူး၊ ဒို့ခြေထောက်တွေကို ဒို့ချုပ်လိုက်သလိုဖြစ်တယ်ဆိုပြီး ပြောဆိုသုံးသပ်နေတာလည်း ရှိပါတယ်။ ဘာမှလုပ်လို့မရဘူး၊ သူတို့လုပ်သမျှ ဒို့က ခံလိုက်ဆိုပြီး ပြောတာတွေရှိပါတယ်။ အဲဒါတွေနဲ့ ဆက်စပ်ပြီး ဆရာဦးချမ်းအေးက အဖွဲ့ဝင်တစ်ယောက်အနေနဲ့ ဆရာ့ရဲ့ယူဆချက်လေးနဲ့ ဆွေးနွေးသုံးသပ်ပေးပါဦးခင်ဗျာ။

ဦးချမ်းအေး   ဟုတ်ကဲ့၊ အဲဒါတွေက မမှန်ပါဘူး။ ဒီဟာတွေက သတင်းမှားပေးသလို ဖြစ်နေပါတယ်။ ဘာဖြစ်လို့လဲဆိုရင် Genocide Convention အပါအဝင် နိုင်ငံတကာ စာချုပ်တော်တော်များများရဲ့ အကျုံးဝင်မှုက သက်ဆိုင်ရာနိုင်ငံမှာရှိတဲ့ နိုင်ငံသားတွေ တင်မကဘူး။ အဲဒီမှာရှိတဲ့နေထိုင်တဲ့ လူတွေအားလုံးအပေါ်မှာ အကျုံးဝင်ပါတယ်။ နောက်ပြီး သက်ဆိုင်ရာနိုင်ငံက အစိုးရကလည်း သူတို့အပေါ်မှာ အကာအကွယ်ပေးဖို့၊ နိုင်ငံသားတင်မကဘူး၊ နေထိုင်တဲ့သူတွေအားလုံးကို အကာအကွယ်ပေးဖို့ တာဝန်ရှိပါတယ်။ တစ်ဖက်မှာ အချုပ်အခြာအာဏာပိုင် နိုင်ငံတစ်ခု အနေနဲ့ မိမိအချုပ်အခြာ အာဏာကို ကာကွယ်တာအပါ အဝင် တရားဥပဒေစိုးမိုးရေး၊ လုံခြုံရေးကိစ္စတွေကို ဆောင် ရွက်ခွင့်ရှိပါတယ်။ သက်ဆိုင်ရာနိုင်ငံရဲ့ ဥပဒေနဲ့အညီ ဆောင်ရွက်ခွင့်ရှိပါတယ်။ ခုနကတုန်းက မိမိကိုယ်တိုင် လိုလိုလားလားနဲ့ ပါဝင်ထားတဲ့ စာချုပ်၊ နိုင်ငံတကာစာချုပ်တွေမှာလည်း လိုက်နာရမယ့်တာဝန်တွေ ရှိတယ်ဆိုတော့ ဒီဟာနှစ်ခုက မျှမျှတတသွားနေတာပါ။ ဒီနေရာမှာ Provisional Measures ကို ခုနတုန်းကပြောတဲ့ လုံခြုံရေး တပ်ဖွဲ့ဝင်တွေအနေနဲ့ ကိုယ့်ရဲ့နိုင်ငံကို ကာကွယ်ဖို့အတွက်၊ ပြည်သူတွေကို ကာကွယ်ဖို့အတွက် မလုပ်ရဘူးဆိုတာ တစ်ချက်မှမပါပါဘူး။ ဒါကြောင့် ARSA အပါအဝင် အကြမ်းဖက်တိုက်ခိုက်မှုတွေကို တရားဥပဒေစိုးမိုးရေးအတွက် ဆောင်ရွက်ပိုင်ခွင့်တွေရှိပါတယ်။ ဒါကြောင့် ခုနကတုန်းက သတင်းမှားပေးတဲ့ပုံစံတွေကို တွေ့ရပါတယ်။

ဦးကျော်တင့်ဆွေ   အဲဒါနဲ့ပတ်သက်လို့ သတင်းမှားပေးတာ၊ ရည်ရွယ်ချက်မရှိဘဲနဲ့ သတင်းမှားကို ပြောမိတယ်ဆိုရင် ပြန်လေ့လာပြီး ဒါမျိုးကို မပြောကြဖို့ မေတ္တာရပ်ခံချင်ပါတယ်။ ရည်ရွယ်ချက်နဲ့ ပြောတယ်ဆိုရင်လည်း ဒါလုံးဝပြောသင့်တဲ့ကိစ္စ မဟုတ်ဘူးဆိုတာကို ကျွန်တော့်အနေနဲ့ သုံးသပ်တင်ပြ ချင်ပါတယ်။ ဘယ်နိုင်ငံကမှ ကိုယ့်ရဲ့အချုပ်အခြာအာဏာအရ ကိုယ့်ပြည်သူကို ကာကွယ်ရမယ့်အချက် တွေကို မလုပ်ရဘူးလို့ ဘယ်နိုင်ငံကို ပြောလို့ရမလဲ၊ အဲဒီအချက်တွေပါတဲ့ စာချုပ်မျိုးဆိုရင် နိုင်ငံတကာက ဘယ်နိုင်ငံကမှ ဝင်မှာမဟုတ်ပါဘူး။ အထူးသဖြင့် ပြည်သူတွေကို မမှန်ကန်တဲ့ အချက်တွေနဲ့ ကြောက်လန့်အောင် လုပ်မယ်ဆိုရင် အစိုးရကို ထိခိုက်မှာ မဟုတ်ပါဘူး။ တပ်မတော်ကို ထိခိုက်မှာ မဟုတ်ဘူး။ တကယ်ထိခိုက်မယ့်ကိစ္စက နိုင်ငံကို ထိခိုက်မှာပါ။ ဘယ်သူ့ကို ရည်ရွယ်ပြီး ပြောသည်ဖြစ်စေ၊ ဒီကိစ္စဟာ သစ္စာရှိတဲ့ ပြည်သူပြည်သားတစ်ယောက်အနေနဲ့ မလုပ်ဆောင်ရမယ့်ကိစ္စဖြစ်ပါတယ်။ စေတနာမှန်မှန်နဲ့ မှားတယ်ဆိုရင်လည်း မမှားအောင်ပြန်ပြီး လေ့လာကြပါလို့ တိုက်တွန်းချင်ပါတယ်။ ရည်ရွယ်ချက်နဲ့ ပြောတာမျိုးဆိုရင် မပြောသင့်ပါဘူးဆိုတာကို ကျွန်တော့်အနေနဲ့ အလေးအနက်ထားပြီး တိုက်တွန်းပါတယ်။
ဦးကိုကို   ကျွန်တော်တို့ဆွေးနွေးပွဲက တော်တော် ပြည့်ပြည့်စုံစုံလေး ဖြစ်သွားတော့ နောက်ဆုံးအနေနဲ့ ဆရာမဒေါက်တာ ဒေါ်သီတာဦးက အခုဆွေးနွေးတာတွေအပြင် ဆရာမအနေနဲ့ သီးခြားပြောစရာရှိရင် လည်းပြောပေးပါ၊ သတင်းအချက်အလက်ပေးစရာရှိတာလည်းပေးပါ။

ဒေါက်တာသီတာဦး   ကျွန်မတို့ကို ကြားဖြတ်စီမံဆောင်ရွက်ချက် ချမှတ်ခဲ့တဲ့ ICJ ရဲ့ ဆုံးဖြတ်ချက်တစ်ပိုဒ်ထဲတင်မကပါဘူး။ တစ်ပိုဒ်ထက်ပိုပြီး အဓိကဖော်ပြထားတာက Provisional Measures ချမှတ်ခြင်းဟာ နောင်တကယ်ရင်ဆိုင်မယ့် အမှုရဲ့ စီရင်ပိုင်ခွင့်ရှိခြင်း၊ မရှိခြင်း၊ Genocide ကျူးလွန်မှု ရှိခြင်း၊ မရှိခြင်း၊ နောက်ပြီး တရားရုံးက လက်ခံဆောင် ရွက်ပိုင်ခွင့် ရှိခြင်း၊ မရှိခြင်း၊ ကျိုးကြောင်းဆီလျော်တဲ့ ဆင်ခြင်သုံးသပ်ချက်တွေနဲ့ မဆိုင်ဘူး။ ဒါတွေကို PreJudge လုပ်တာမဟုတ်ဘူး။ Provisional Measures ချတာက အထူးသဖြင့် အပိုဒ် ၈၅ မှာ ဖော်ပြထားပါတယ်။ ဒါလေးကို အားလုံးကသိထားပြီး ခုနက ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီးအမိန့်ရှိသလို နိုင်ငံနဲ့ Genocide ဆိုတဲ့ နာမည် ကြီးတွဲပြီး သမိုင်းမှာတင်ကျန်မရစ်ခဲ့ဖို့က ကျွန်မတိုအားလုံးရဲ့ အဓိကအရေးကြီးတဲ့အချက်ပါ။ ဒါကို ကျွန်မတို့က တူညီတဲ့ရည်ရွယ်ချက်နဲ့ တစ်ယောက်နဲ့တစ်ယောက်လည်း ဝိဝါဒမကွဲပြားဘဲနဲ့ ပူးပေါင်းပြီး ဒီအချက်ကို သမိုင်းမှာ တွင်မကျန်ရစ်ခဲ့ရအောင် ကြိုးစားဖို့ အဓိကတာဝန်ရှိတယ်လို့ ပြောချင်ပါတယ်။ ကျွန်မတို့ ဥပဒေသမားတွေက စာဖတ်ရင် စာတစ်လုံးချင်း၊ တစ်ကြောင်းချင်းရဲ့ အဓိပ္ပာယ်ဖွင့်ဆိုချက်ရဲ့ အတိမ်အနက် ကို ဖတ်တတ်ပါတယ်။ Provisional Measures ချတဲ့ ()ချက်ရဲ့တစ်လုံးချင်း၊ တစ်ကြောင်းချင်းကို ဖတ်ကြည့် ပါလို့ ကျွန်မက တိုက်တွန်းချင်ပါတယ်။ ဘာဖြစ်လို့လဲဆိုတော့ အဲဒီတစ်ကြောင်းချင်း၊ တစ်လုံးချင်းဟာ နိုင်ငံရဲ့အချုပ်အခြာအာဏာကို ထိပါးထားခြင်း မရှိပါဘူး။ လိုက်နာဆောင်ရွက်ရမယ့် ကိစ္စတွေကို Convention ပါ တာဝန်ရှိမှုတွေကို လိုက်နာဆောင်ရွက်ပါလို့ တိုက်တွန်းထားတာကို ကျွန်မတို့က လိုက်နာဆောင် ရွက်မှုတွေ၊ လိုက်နာဆောင်ရွက်ဖို့လိုတာတွေကို ပေထက်အက္ခရာတင်ပြီး တရားဝင်တင်ပြဖို့ ဆိုတဲ့ အဓိပ္ပာယ်ပဲ တွေ့ရပါတယ်။ အဲဒါကို ပြည်သူတွေကိုရော အားလုံးကို ကျွန်မက လေးလေးနက်နက် တိုက်တွန်းချင်တာရှိပါတယ်။ ကျွန်မတို့အနေနဲ့ ပြည်သူက ပူးပေါင်းပါဝင်ရမယ်ဆိုတဲ့ ကိစ္စတွေက တစ်ယောက်နဲ့တစ်ယောက် မလိုမုန်းထားတာတွေ၊ တစ်ယောက်နဲ့တစ်ယောက် ရန်ငြိုးပွားစေမယ့် အတိုက်အခံစကားလုံးတွေ လူမှုကွန်ရက်တွေမှာ ပြောဆို ခြင်းမရှိဘဲနဲ့ အားလုံးက ပူးပေါင်းပြီး ကျွန်မတို့ရဲ့ တူညီတဲ့ ရည်ရွယ်ချက်ကို သွားကြရအောင်လို့ ကျွန်မအနေနဲ့ ပြည်သူကို တိုက်တွန်းချင်ပါတယ်။

ဦးကိုကို   ဆရာမပြောတာ Provisional Measures  ချမှတ်လိုက်ခြင်းကိစ္စက Main Case နဲ့ ဘာမှမဆိုင်ဘူး။ အကျိုးသက်ရောက်မှု မရှိဘူးဆိုတာ စကားလုံးအရမတူဘူး။ ကျွန်တော် အဲဒီနေ့က Live ကို နားထောင်တော့ ဒီဟာကိုဖတ်ပြတဲ့ ဥက္ကဋ္ဌက နှစ်နေရာ၊ သုံးနေရာလောက်ကို ထပ်ခါတလဲလဲ ပြန်ပြောသွားတာကို ကြားလိုက်ပါတယ်။

ဒေါက်တာသီတာဦး   ဟုတ်ပါတယ်ရှင့်။ တစ်ပိုဒ်ထက် ပိုပြီး ပြောသွားပါတယ်။

ဦးကိုကို   ဆရာဦးကျော်တင်အနေနဲ့ ဘာများထပ်ပြီး ဆွေးနွေးချင်ပါသလဲ။

ဦးကျော်တင်   ကျွန်တော် နောက်ဆုံးအနေနဲ့ ပြောချင်တာက အခုတစ်လော
Online မှာ တွေ့မိပါတယ်။ သတင်းအချက်အလက်တွေကို မှားပြောတာတို့၊ အလွဲသုံးလိုက်တာတို့၊ ဘာတို့ ကျွန်တော် တွေ့မိပါတယ်။ အခုပြောနေတဲ့ကိစ္စတွေက ဥပဒေပညာရှင်တွေပြောတာကို ကျွန်တော်တို့ မှီခိုပြီး ပြောတာပါ။ ကျွန်တော်တို့ရဲ့ အယူအဆကို ပြောတာမဟုတ်ပါဘူး။ သူတို့က တကယ့်ပညာရှင်တွေပါ။ ကျွန်တော်ပြောသလိုပဲ နှစ် ၇၀ ကျော် ICJ က ထူထောင်ထားတယ်။ ဒီကိစ္စဖြစ်မှ စပြီးဖတ်တဲ့သူအနေနဲ့ မသိနိုင်ပါဘူး။ ပညာရှင်တွေက နှစ် ၂၀၊ နှစ် ၃၀ နေ့နေ့၊ ညည လေ့လာပြီး သုံးသပ်ထားတာကို မှီခိုပြီး Talk Show တွေမှာ ကျွန်တော် တို့က အဲဒီ Information အရ ပြောကြပါတယ်။ ဒါကြောင့် ပြည်သူလူထုကို မေတ္တာရပ်ခံချင်တာက Online မှာ တွေ့တာတွေကိုလည်း သေသေချာချာသုံးသပ်ပြီးမှ ဒါကို ယုံကြည်စိတ်ချစွာ Trust လုပ်ပါဆိုပြီး မေတ္တာရပ်ခံချင်ပါတယ်။

ဦးကိုကို   ဆရာဦးချမ်းအေးရော ထပ်ပြီး ဆွေးနွေးစရာရှိပါသလား ခင်ဗျာ။

ဦးချမ်းအေး   ဒီကိစ္စက နိုင်ငံကိုဦးတည်ပြီး စွဲတဲ့ကိစ္စပါ။ အဲဒါကြောင့် နိုင်ငံကိုယ်စား အစိုးရကလည်း Genocide မရှိခဲ့ပါဘူး။ မဖြစ်ခဲ့ပါဘူးဆိုတာကို ခုခံချေပပြီး၊ ရင်ဆိုင်ပြီး ဖြေရှင်းနေတာပါ။ ဖြေရှင်းတဲ့အခါမှာ ပြည်သူကလည်း ထောက်ခံဖို့ဆိုပြီး ပြောတဲ့အပေါ်မှာ တချို့က ဝေဖန်တာတွေတွေ့ရပါတယ်။ ဘယ်လိုဝေဖန်လဲဆိုတော့ ပြည်သူက အစိုးရကို မျက်စိမှိတ်ပြီး ထောက်ခံရမလား။ ပြည်သူက အမှန်တရား ဘက်ကပဲ ရပ်တည်သင့်တာပေါ့ဆိုပြီး ဝေဖန်တာတွေ ကြားရပါတယ်။ အစိုးရကလည်း မှန်မှန်ကန်ကန်ဖြစ်ဖို့၊ တရားမျှတမှု ရှိဖို့ဆိုပြီး အကြီးအကဲတွေက ပြောဆိုနေတာတွေ ရှိပါတယ်။ ပြီးတော့ လုပ်ရပ်တွေကို ကြည့်မယ်ဆိုရင်တွေ့မယ်။ ဥပမာ လွတ်လပ်တဲ့စုံစမ်းစစ်ဆေးရေးကော်မရှင်ဖွဲ့ခဲ့တာကိုကြည့်ရင်တွေ့မယ်။ ရည်ရွယ်ချက်ကို ကြည့်ရင် တွေ့မယ်။ စုံစမ်းစစ်ဆေးရေးကော်မရှင်က ထွက်ရှိလာတဲ့ အစီရင်ခံစာအပေါ်မှာ အစိုးရရဲ့ ရပ်တည်ချက် သဘောထားတွေ ကြည့်ရင်လည်း တွေ့မယ်။ အစိုးရက ပြည်တွင်း အစီအစဉ်နဲ့ ဆောင်ရွက်နေတဲ့အပေါ်မှာ မယုံကြည်မှုတွေ၊ လက်မခံတာတွေလည်း ရှိပါတယ်။ နိုင်ငံတကာရဲ့ ဖိအားနဲ့ စွက်ဖက်ပြီး ဆောင်ရွက်ဖို့ ပြောဆိုနေတာတွေလည်း ရှိပါတယ်။ ကျွန်တော်ပြောချင်တဲ့သဘောက ပြည်သူတွေလိုမျိုး အစိုးရကလည်း တရားမျှတမှုနဲ့ မှန်ကန်မှုကို ကြိုးစား ဆောင်ရွက်နေတယ်ဆိုတာကို ပြည်သူတွေ သဘောပေါက်ဖို့ လိုပါတယ်။ နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီးဌာနကလည်း ၂၀၁၉ ခုနှစ် နိုဝင်ဘာလမှာ ထုတ်ပြန်ထားတာရှိပါတယ်။ ဒီကိစ္စကို ဆောင်ရွက်တဲ့အခါမှာ မည်သည့် နိုင်ငံ၊ မည်သည့် လူမျိုး၊ မည်သည့် ဘာသာ၊ မည်သည့် လူမှုအဖွဲ့အစည်းကို ဦးတည် ပြီး ထိခိုက်စေတဲ့ပုံစံမျိုးနဲ့ မဆောင်ရွက်ဘူး။ ပြည်သူတွေ ကိုလည်း အဲဒီလိုမျိုး ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်ဖို့ ပြောထားတာတွေ ရှိပါတယ်။ ဒါတွေကို ပြည်သူတွေ သဘောပေါက်ဖို့ ဒီမှာထပ်လောင်းပြီး ကျွန်တော်ပြောကြားလိုပါတယ်။

ဦးကိုကို   ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီးကလည်း ပြည်သူတွေကို ကျွန်တော်တို့
စကားဝိုင်းရဲ့ အနှစ်ချုပ်အနေနဲ့ ဘယ်လိုသတင်းအချက်အလက်များ ပေးချင်ပါသလဲ။ ပြည်သူတွေက သိချင်နေပါတယ်။ ဒါကိုသိပြီး ဘာတွေဆက်လုပ်ရမလဲဆိုတာကို ဆက်စပ်ပြီး အဆုံးသတ်ပေးပါခင်ဗျာ။
ဦးကျော်တင့်ဆွေ   ပြည်သူတွေကို တင်ပြချင်တာက ကျွန်တော်တို့အနေနဲ့ ဒီအမှုမှာ
Genocide လုံးဝဖြစ်ပေါ်ခဲ့ခြင်းမရှိဘူး။ မရှိတဲ့ကိစ္စကို သက်သေအထောက်အထားနဲ့အတူ ကျွန်တော်တို့အနေနဲ့ တင်ပြဖို့လိုပါတယ်။ တင်ပြဖို့လိုတဲ့အခါမှာ ကမ္ဘာက ဒီကိစ္စနဲ့ ပတ်သက်လို့ အတော်ဆုံးဆိုတဲ့ ဥပဒေပညာရှင်တွေကို ကျွန်တော်တို့ ငှားထားပါတယ်။ သူတို့က ဘာကြောင့် ဒီကိစ္စ ကို လက်ခံသလဲဆိုတဲ့အခါ သူတို့ကိုယ်တိုင်ကလည်း ကျွန်တော်တို့အနေနဲ့ Genocide ကျူးလွန်ခဲ့ခြင်းမရှိဘူးလို့ ခံယူတဲ့အတွက် ဒီအမှုကို လက်ခံခဲ့ခြင်း ဖြစ်ပါတယ်။ ကျွန်တော်တို့ရဲ့ ရှေ့နေတွေကို ကြည့်မယ်ဆိုရင် တကယ့်ကမ္ဘာမှာ အတော်ဆုံးရှေ့နေတွေ ဖြစ်ပါတယ်။ အားလုံးကတော်ပါတယ်။ သို့သော် နှစ်ယောက်လောက်ကို မီးမောင်းထိုးပြီး ပြောချင်ပါတယ်။ တစ်ယောက်က Professor Schabas ပါ။ Genocide နဲ့ပတ်သက်ပြီး အတတ်ဆုံး၊ အတော်ဆုံးပုဂ္ဂိုလ်လို့ ကမ္ဘာက အသိအမှတ်ပြု ထားခြင်းခံရပါတယ်။ နောက်တစ်ယောက်က Professor Zimmermann ဖြစ်ပါတယ်။ Professor Zimmermann က ICJ နဲ့ ပတ်သက်ပြီး လူတိုင်းကိုးကားနေရတဲ့ ဥပဒေစာအုပ်ကို ရေးသားထားတဲ့ ပုဂ္ဂိုလ်ကြီးဖြစ်ပါတယ်။
တစ်ဖက်က ရှေ့နေတော်ရုံနဲ့ လုံလောက်ပြီလား၊ မလုံလောက်ပါဘူး။ ပြည်တွင်းမှာ တကယ့်ကို Genocide မရှိဘူးဆိုတဲ့ အထောက်အထားတွေကို ကျွန်တော်တို့ရဲ့ ရှေ့နေတွေကို ပံ့ပိုးပေးဖို့ လိုပါတယ်။ ပြည်တွင်းက အဲဒီလို ပံ့ပိုးပေးတဲ့နေရာမှာ ကျွန်တော်တို့အားလုံးက ညီညီ ညွတ်ညွတ်နဲ့ မည်သည့် အဖွဲ့အစည်း၊ မည်သည့် နိုင်ငံရေး ပါတီ၊ မည်သည့်ပုဂ္ဂိုလ်ကိုမှ ထိခိုက်အောင် မပြုလုပ်ဘဲ ဝိုင်းဝန်းဆောင်ရွက်ကြဖို့ လိုပါတယ်။ ပြည်သူကို တင်ပြချင်တာကလည်း ဆရာဦးကိုကိုနဲ့ စကားဝိုင်းမတိုင်ခင် ဆွေးနွေးတဲ့အခါမှာ ဆရာဦးကိုကိုက ပြောပါတယ်။ ပြည်သူတွေက မေးပါတယ်။ ပြည်သူက ပူးပေါင်းပါဆိုတော့ ပူးပေါင်းချင်ပါတယ်။ ဘယ်လို ပူးပေါင်းပေးရမလဲ။ () ကျွန်တော်တို့အနေနဲ့ ဦးကျော်တင်ပြောထားသလို ဆိုရှယ်မီဒီယာမှာ ပါတဲ့အချက်တွေ၊ ဒီကိစ္စနဲ့ ပတ်သက်ပြီး ဆွေးနွေးတဲ့အချက်တွေကို ချင့်ချိန်ပြီးယုံကြပါ။ ကျွန်တော်တို့က အမှန်အတိုင်း ပြည်သူကို တင်ပြမှာဖြစ်ပါတယ်။ ကျွန်တော်တို့တင်ပြချက်တွေက ဥပဒေကြောင်းအရ စိတ်ကူးထဲမှာ ရှိတာတွေကို တင်ပြခြင်း မဟုတ်ပါဘူး။ ကမ္ဘာမှာ အတော်ဆုံးဆိုတဲ့ ဥပဒေပညာရှင်တွေရဲ့ သုံးသပ် ချက်ကို မှီငြမ်းပြီးတင်ပြခြင်း ဖြစ်ပါတယ်။ တစ်နည်း အားဖြင့် နိုင်ငံတော်၏အတိုင်ပင်ခံပုဂ္ဂိုလ်က နိုင်ငံ့အရေး ကိစ္စတွေကို ဆောင်ရွက်တဲ့နေရာမှာ မေတ္တာနဲ့သစ္စာနဲ့ ဆောင်ရွက်ပါတယ်လို့ ပြောလေ့ရှိပါတယ်။ အခုဒီကိစ္စမှာ ပြည်သူပြည်သားတွေ အားလုံးအပေါ်မှာ မေတ္တာထားပြီး သစ္စာနဲ့အမှန်ကို အမှန်အတိုင်း ပြောပါမယ်ဆိုတာကို ကတိ ကဝတ်ပြုခြင်းနဲ့ ကျွန်တော်ပြောချင်တာလေးကို ဒီမှာ နိဂုံးချုပ်ပါတယ်။

ဦးကိုကို   အားလုံးကို ကျေးဇူးတင်ပါတယ်။ စကားဝိုင်းက အဆုံးသတ်ဖို့အချိန်
ရောက်ပါပြီ။ ပြောဆိုဆွေးနွေးခဲ့တာတွေအားလုံး ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီးအပါအဝင် ဆရာ ဆရာမတို့ ပြောဆို ဆွေးနွေးခဲ့ကြတာတွေနဲ့ပတ်သက်ပြီး ကျွန်တော် Conclusion ပြောချင်ပါတယ်။ နံပါတ်တစ်က ကျွန်တော်တို့ကို ချမှတ်ခဲ့တဲ့ Provisional Measures တွေက အသစ်တွေ မဟုတ်ပါဘူး။ ကျွန်တော်တို့က Genocide Convention ကို ဝင်တဲ့ အချိန်ကတည်းက ဒါတွေ၊ ဒါတွေ ဆောင်ရွက်ပါ့မယ်လို့ သဘောတူထားတဲ့ အချက်အလက်တွေကို ထပ်မံပြီး ပါဝင်ခြင်းသာဖြစ်ပါတယ်ဆိုတဲ့ အချက်တစ်ချက်ကို ရရှိ လိုက်ပါတယ်။
နံပါတ်နှစ်က တချို့လူတွေ စိတ်ပူနေတာတွေနဲ့ ပတ်သက်ပြီး ဒို့တစ်တွေရဲ့ အချုပ်အခြာအာဏာ ထိပါးတယ်။ ဒါသည် ဒုက္ခရောက်နိုင်တယ်ဆိုတဲ့အချက် Provisional Measures မှာ အချုပ်အခြာအာဏာ ထိပါးစေတဲ့ကိစ္စတွေ လုံးဝမပါပါဘူးဆိုတဲ့ အချက်တွေရရှိပါတယ်။ နံပါတ်သုံးက ကိုယ့်နိုင်ငံကို ကိုယ်ကာကွယ်ဖို့၊ ကိုယ့်နိုင်ငံရဲ့ အချုပ်အခြာအာဏာနဲ့ တရားဥပဒေစိုးမိုးရေး ကို ဆောင်ရွက်ဖို့ကိစ္စတွေမှာ အဟန့်အတား အနှောင့်အယှက် အတားအဆီးတွေမှန်သမျှ ဖြစ်လာနိုင်သလား ဆိုတာကို မဟုတ်ဘူးလို့ ကျွန်တော်တို့ ထပ်ပြီး သေသေချာချာ ဒီစကားဝိုင်းမှာ ပြောလိုက်ပါတယ်။ နောက်ဆုံးအချက်က ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီးပြောတဲ့ အချက်ပါ။ ပြည်သူတွေ ဘယ်လိုပါဝင်ရမလဲ။ ဘယ်လို ပုံစံနဲ့ ပါရမယ်ဆိုတာကို ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီးက ပြောသွားပါတယ်။ ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီး ပြောသွားတာကို ကျွန်တော်နားလည်သလို ပြောရမယ်ဆိုရင် အမှန်တရား တစ်ခုကို ကျွန်တော်တို့ပြသဖို့ ဖြစ်ပါတယ်။ အမှန်တရား တစ်ခုကို ဖော်ထုတ်ဖို့ ဖြစ်ပါတယ်။ အဲဒီတော့ ပြည်သူတွေ ပူးပေါင်းဖို့က အမှန်တရားနဲ့အတူ ရပ်တည်ပေးဖို့ ဖြစ်ပါ တယ်လို့ ပြောရင်းနဲ့ ကျွန်တော်တို့ရဲ့ ဆွေးနွေးခန်းကို အဆုံးသတ်ချင်ပါတယ်။ ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီး အပါအဝင် ဆရာ ဆရာမတို့အားလုံးကို အထူးကျေးဇူးတင်ပါတယ် ခင်ဗျာ။